Το μουσικό καλοκαίρι του Γιώργου Ζέρβα
Μία φούντωση, μια φλόγα έχω μέσα στην καρδιά
λες και μάγια μού `χεις κάνει Φραγκοσυριανή γλυκιά …
Θα σε πάρω να γυρίσω Φοίνικα, Παρακοπή,
Γαλησσά και Ντελαγκράτσια…
Καθώς η χαρακτηριστική φωνή του Μάρκου Βαμβακάρη γεμίζει το χώρο και οι ρυθμικές πενιές του μπουζουκιού του συνοδεύουν το τσούγκρισμα των κρασοπότηρων, η συζήτηση για την πολιτική και την καθημερινότητα με τον σκηνοθέτη Γιώργο Ζέρβα διαπερνά τη συνάντηση και καταλήγει πάντα στη μουσική και το … Μάρκο! Τα δικά μας καθημερινά προβλήματα μοιάζουν αστεία μπροστά στα όσα έζησαν εκείνες οι γενιές. Και όμως οι άνθρωποι αυτοί δημιούργησαν και τραγούδησαν τις χαρές και τις δυστυχίες της ζωής.
«Αυτό είναι που με συγκινεί ιδιαίτερα στο Μάρκο. Ζώντας στην αβεβαιότητα σ’ ένα περιβάλλον σκέτη φρίκη, χωρίς τα στοιχειώδη, μπόρεσε να επιβιώσει και όλη η κόλαση της ζωής του να μην τον καταπιεί, αλλά να την εκφράσει και να την κάνει πανέμορφα τραγούδια που αποτυπώνουν τις περιπέτειες της πολυτάραχης ύπαρξής του και το μέγεθος του ταλέντου του. Είναι ο ορισμός του δημιουργικού ανθρώπου για μένα. Γι’ αυτό μ’ αρέσουν οι καρδιές σαν τη δική του», λέει ο Γιώργος Ζέρβας, ένας από τους καλύτερους μελετητές του Μάρκου και γενικότερα του ρεμπέτικου τραγουδιού, έργο για το οποίο έχει εξάλλου βραβευτεί πολλές φορές.
Εκτός από τις μουσικές εκφράσεις των μεγάλων πρωταγωνιστών της λαϊκής μας μουσικής, ο Γιώργος Ζέρβας κατέγραψε, με την υπομονή και τη λεπτοδουλειά ενός μυρμηγκιού, το ιστορικό περίγραμμα μέσα στο οποίο κινήθηκαν, τις προσωπικές διαδρομές, τους χώρουςκαι τα μεγάλα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή τους και τη ζωή όλων μας. Τα ντοκιμαντέρ του για τα μικρασιάτικα και ιδιαίτερα τα σμυρναίικα αποτελούν σημεία αναφοράς για τη μουσική μας παράδοση. Πολλά, αν όχι όλα, από αυτά τα ντοκιμαντέρ καθώς και νεότερα με σύγχρονη θεματολογία παρουσιάστηκαν στο ελληνικό κοινό μέσω της ελληνικής τηλεόρασης και κυρίως από την εκπομπή της ΕΤ «Τραγούδια που έγραψαν ιστορία». Συνεχίζουν δε να παρουσιάζονται τακτικά με την ευκαιρία ενός αφιερώματος σε λαϊκούς δημιουργούς. Τίτλοι όπως «Σμύρνη με τα περίχωρα» του Σταύρου Παντελίδη, «Συννεφιασμένη Κυριακή» του Βασίλη Τσιτάνη, «Μ’ έχεις μαγεμένο» του Δημ. Γκόγκου ή Μπαγιαντέρα, «Ξανθιά Μοδιστρούλα» του Γιάννη Παπαϊωάννου, «Το Διαβατήριο» του Θόδωρου Δερβενιώτη και νεότερα όπως «Ρωμιοσύνη» του Μίκη Θεοδωράκη, «Τα θερινά σινεμά» του Λουκιανού Κηλαηδόνη, «Ας κρατήσουν οι χοροί» του Διονύση Σαββόπουλου και πολλά άλλα που αντλώ από μια μεγάλη λίστα ντοκιμαντέρ, αποτελούν τη μεγάλη συνεισφορά του σκηνοθέτη Γιώργου Ζέρβα στη γνώση μας για το ρεμπέτικο και το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι και τους δημιουργούς του. Η μουσική παράσταση που επιμελήθηκε με τίτλο «Άκουσε το τραγούδι μου» με ερμηνευτές το μουσικό συγκρότημα του Βαγγέλη Τρίγκα και τη Μαργαρίτα Καραμολέγκου στο τραγούδι, άφησε εποχή στην Αργολίδα ενώ ταξίδεψε και σε άλλα μέρη με ιδιαίτερη επιτυχία.
Ίσως να δίνεται η εικόνα ενός έργου αποκλειστικά επικεντρωμένου στη λαϊκή μας μουσική. Το πολυτάλαντο όμως έργο του Γιώργου Ζέρβα απλώνεται και σε μια σειρά από κοινωνικά ζητήματα με ιδιαίτερη αξία όπως είναι οι νέοι και τα ναρκωτικά, η δημιουργία και συμβολική του κόσμου της εργασίας και των δημόσιων χώρων, πρόσωπα και ιστορία τόπων. Ενδεικτικά αναφέρω:
- «Τώρα κάνω όνειρα. 18 Άνω. Τέχνη και ψυχοθεραπεία στην απεξάρτηση», «Που πετούν τα παιδιά», «Εγώ είμαι ένας άλλος. Από τη θεραπεία (18 Άνω) στην κοινωνική επανένταξη». Δημιουργίες με ιδιαίτερη ευαισθησία στη θεματολογία τους, οι οποίες ταξίδεψαν σε πολλά μέρη και στο εξωτερικό, συζητήθηκαν και αποτέλεσαν με τη σειρά τους σημείο έργα αναφοράς για το ζήτημα των ναρκωτικών.
- Από το «Ο χρυσός της Αργολίδας. Αγάπη και πόνος για το πορτοκάλι» (2010), στο «Λούης: επτά φορές να πέφτεις οκτώ να σηκώνεσαι» (2014)και απότις «Αλκυονίδες Μέρες» (2016) στην «Πλατεία Ονείρων» (2020), ο Γιώργος Ζέρβας κατέγραψε, πρόσωπα, συνήθειες, αγώνες και αγωνίες, δράσεις, ιστορίες προσωπικές και ευρύτερα κοινωνικές, πολιτιστικές αναζητήσεις και συμβολικές των δημόσιων χώρων.
Όλα τα ντοκιμαντέρ παρουσιάστηκαν σε ξεχωριστές δημόσιες εκδηλώσεις με ιδιαίτερη επιτυχία καθώς επίσης και στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης στο οποίο έχει ήδη βραβευτεί για τη συμμετοχή του. Το τελευταίο του έργο για την κεντρική πλατεία του Ναυπλίου αποτελεί υπόδειγμα ερευνητικής εργασίας μετουσιωμένης σε ντοκιμαντέρ και μια από τις σημαντικότερες, αν όχι η πιο σημαντική, μεθοδική παρουσίαση δημόσιου χώρου της πρώτης ελληνικής πρωτεύουσας. Σημειώνω πάντως πως ο χαρακτηρισμός «τελευταίο έργο» αναφέρεται σε όσα έχουν παρουσιαστεί δημόσια. Γιατί τα ερευνητικά ντοκιμαντέρ που έχει ήδη ολοκληρώσει και περιμένουν την ώρα τους για να κοινοποιηθούν θα εκπλήξουν με την πρωτοτυπία και τον πλούτο των αρχειακών τους πηγών.
Από την Προσύμνη του σημερινού Δήμου Άργους-Μυκηνών, στο Παρίσι και από εκεί επιστροφή στην Ελλάδα, ο Γιώργος Ζέρβας καταστάλαξε μέσα του τη δική του κοινωνική εμπειρία που του επέτρεψε και του επιτρέπει να διατηρεί μια δημιουργική ματιά στο κόσμο και να την μεταφέρει στην εικόνα του με ιδιαίτερη ευαισθησία και πάντως αξιοζήλευτη ερευνητική πληρότητα. Για την Αργολίδα αποτελεί ένα σύγχρονο δημιουργό, σημείο αναφοράς για τον κόσμο και την ιστορία της, έχοντας ήδη παρουσιάσει ένα πλούσιο καταγραφικό έργο με την ιδιαίτερα ευαίσθητη ματιά του. Η μουσική διαχέεται σε ολόκληρο το έργο του ακόμη και σε εκείνο που δεν έχει μουσική θεματολογία. Το μουσικό του καλοκαίρι είναι ένα από τα ομορφότερα ταξίδια στους ήχους της ίδιας της ζωής και των ανθρώπων της.
