Τσικνοπέμπτη του 1951 στις ταβέρνες στην Πρόνοια Ναυπλίου
Τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, στην Πρόνοια του Ναυπλίου υπήρχαν περίπου 30 (!) ταβέρνες, πολλές από τις οποίες ήταν και μπακαλοταβέρνες, οι οποίες κατά την περίοδο των Αποκρεών συγκέντρωναν το σύνολο σχεδόν των θαμώνων του παλιού Ναυπλίου αλλά και κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
Είναι χαρακτηριστικά τα όσα έγραψε το 1951 για την προνοιώτικη αποκριά ο λογοτέχνης Θεόδωρος Κωστούρος:
“Eδώ και κάμποσες μέρες, Τσικνοπέμπτη ήτανε, αφήσαμε πίσω μας την εθιμοτυπία των Αναπλιώτικων… Μπάκιγχαμ και πήγαμε να βρούμε την πηγαία έκφραση του λαϊκού γλεντιού της αθάνατης Πρόνοιας.
Πρόνοια ω! μυστήριο άλυτο των αιώνων! Σχεδόν ενωμένη είσαι πια με τ’ Ανάπλι μας κι όμως, τι διαφορετικό χρώμα! Όλως διόλου αλλιώτικο. Σαν ν’ ανήκεις σ’ άλλον πλανήτη! Εκεί στη “Μαρμαρένια βρύση” απόξω από την ταβέρνα του Σταθακόπουλου, το γλέντι έδινε και έπαιρνε. Τα Νιάτα της Πρόνοιας, οι λεβέντες της και κείνα τα μαργιόλικα κορίτσια τα μελαχρινά της, πιασμένα χέρι – χέρι, χόρευαν τα “Πεταλάκια”, τον “Tραμπαρίφα”, την “Γερακίνα”.
Λιγοστός, φτωχικός ο μεζές, λιγοστό το κρασί. Πάνω από τούτα τα υλικά και τα πρόσκαιρα, υπάρχουν τα Νιάτα και, πάνω απ’ αυτά, υπάρχει το μοναδικό, το αβίαστο, το αναντικατάστατο, το πρωτόφαντο κέφι της Πρόνοιας…
Αμφιέσεις; Ό,τι βάλει ο νους σου! Κάθε Προνοιώτης πρέπει απαραίτητα να ντυθεί μασκαράς! Μ’ ότι βρει! Παπλώματα, κουρελούδες, προβιές, ώχρες, φούμο. Φτωχοί μεροκαματιάρηδες, μοδιστρούλες, καπελούδες, ραφτάκια, μπαρμπεράκια, έξυπνα όλα, πειραχτήρια όλα, σε τριγυρνάνε, σε μεθούνε, σε ζαλίζουν και στο τέλος ξεχνάς και συ ετικέτες και τα ρέστα και ρίχνεσαι σ’ ένα τρελλό μεθύσι και… όπου το βγάλει η άκρη…”.
Η ανάρτηση αφιερώνεται στη μνήμη του δημοσιογράφου – ερευνητή Γιώργου Αντωνίου (1951-2013) ο οποίος μας είχε κάνει γνωστό το παραπάνω κείμενο. Οι φωτογραφίες προέρχονται από το αρχείο του.
Τσικνοπέμπτη του 1951, στις ταβέρνες στην Πρόνοια Ναυπλίου
Το προάστειο της Πρόνοιας στο Ναύπλιο
Το προάστειο της Πρόνοιας, που καταλαμβάνει τις βορειοανατολικές πλαγιές του λόφου του Παλαμηδιού, είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί αποτελεί τον πρώτο οργανωμένο προσφυγικό οικισμό της νεότερης Ελλάδας.
Οι ενδείξεις ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή ανάγονται ήδη στους προϊστορικούς χρόνους. Μάλιστα, στην περιοχή όπου βρίσκεται ο σημερινός ναός της Ευαγγελίστριας βρέθηκε σημαντικό νεκροταφείο των προϊστορικών και πρώιμων ιστορικών χρόνων, γνωστό και ως «Λαγούμια».
Στα νεότερα χρόνια, η περιοχή φαίνεται ότι κατοικείτο τουλάχιστον από τον 15ο αιώνα, κυρίως από εργάτες, ενώ στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα το προάστειο ερημώθηκε.
Από το 1822, όταν το Ναύπλιο ελευθερώθηκε από τους Τούρκους, άρχισαν να συρρέουν στην πόλη πολλοί πρόσφυγες, κυρίως από την Κρήτη, με αποτέλεσμα να προκύψει σταδιακά μείζον στεγαστικό ζήτημα. Το 1828, ο Κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας, μαζί με τον μηχανικό Σταμάτη Βούλγαρη, επέλεξαν την περιοχή της Πρόνοιας για τη δημιουργία του νέου προσφυγικού οικισμού. Λέγεται ότι ο Καποδίστριας ονόμασε τον οικισμό Πρόνοια επειδή «προνόησε» για το στεγαστικό πρόβλημα των προσφύγων.
Το πολεοδομικό σχέδιο του προαστείου βασίστηκε στο Ιπποδάμειο σύστημα, με τους ορθογώνια τεμνόμενους δρόμους, ενώ τα σπίτια που σχεδίασε ο Βούλγαρης ήταν μικρά, μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη. Με την πάροδο του χρόνου χτίστηκαν και μεγαλύτερα σπίτια, διώροφα, κυρίως κατά μήκος της κεντρικής οδικής αρτηρίας του προαστείου, της λεωφόρου 25ης Μαρτίου. Η Πρόνοια διατηρεί σε κάποιο βαθμό μέχρι σήμερα, με τη χαμηλή της δόμηση και τα μικρά της σπίτια, τον αρχικό της χαρακτήρα της καποδιστριακής περιόδου.
Τον Ιούλιο του 1832, στην κεντρική πλατεία της Πρόνοιας, συνήλθε για δεύτερη φορά η Τέταρτη Εθνοσυνέλευση, που με ψήφισμά της αναγνώρισε και επικύρωσε την εκλογή του Όθωνα ως βασιλέα της Ελλάδος.
Δύο εκκλησίες πρέπει να επισημανθούν· η Αγία Τριάδα, κεντρική εκκλησία της Πρόνοιας, που άρχισε να κτίζεται επί των ημερών του Ιωάννη Καποδίστρια, στη θέση παλαιότερου ναΐσκου, και η Ευαγγελίστρια που δεσπόζει στον ομώνυμο λόφο. Εδώ φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, που αποτελεί μεγάλο προσκύνημα της περιοχής.
