Εισήγηση του Φώτη Κολεβέντη, αντιπροέδρου της ΟΚΕ (Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής), για το δημογραφικό πρόβλημα
Η δημογραφική εικόνα της χώρας μας σήμερα είναι τελείως διαφορετική από αυτήν της πρώτης μεταπολεμικής δεκαετίας και οφείλεται κυρίως:
• Στην αστικοποίηση του πληθυσμού και την εγκατάλειψη της περιφέρειας (υπαίθρου).
• Στη μείωση των γάμων και την αύξηση της μέσης ηλικίας απόκτησης παιδιών στις γενιές που γεννήθηκαν μετά το 1960. Αυτό έχει οδηγήσει στη μείωση του αριθμού των γεννήσεων.
• Στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Αυτό έχει οδηγήσει στην αύξηση του ποσοστού της ηλικιακής ομάδας άνω των 65 ετών στο συνολικό πληθυσμό.
Έτσι έχουμε μεγαλύτερο αριθμό θανάτων από γεννήσεις και έχουμε οδηγηθεί, κυρίως μετά το 2010, σε αρνητικά φυσικά ισοζύγια.
Αν σ΄ όλα αυτά προστεθεί και η αναστροφή των μεταναστευτικών ισοζυγίων που από θετικά μέχρι το 2010 μετατράπηκαν σε αρνητικά, εξηγούν την συνεχή μείωση του πληθυσμού και τις σημαντικές διαφοροποιήσεις σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο των δημογραφικών δεικτών.
Η χώρα μας δεν είχε τη μεταπολεμική «έκρηξη» των γεννήσεων (baby-boom) που χαρακτήρισε μια μεγάλη ομάδα ευρωπαϊκών χωρών και έχει ένα από τα υψηλότερα στην Ε.Ε. ποσοστά άτεκνων γυναικών στις γενεές που γεννήθηκαν μετά το 1980.
Η σημερινή δημογραφική πραγματικότητα, απαιτεί ένα “Εθνικό Σχέδιο για το Δημογραφικό”, που να εφαρμοσθεί με συνέπεια και διάρκεια.
Η παρούσα «Γνώμη» επικεντρώνεται στα δύο κεντρικά ζητήματα της δημογραφικής αλλαγής: Την «υπογεννητικότητα» και την γήρανση του πληθυσμού και προτείνονται μέτρα που μπορούν κατά τη γνώμη της ΟΚΕ να συντελέσουν στην ανάσχεση της μείωσης του πληθυσμού, γιατί η μείωση δυστυχώς είναι δεδομένη.
Αν η μεταναστευτική ζυγαριά είναι μηδενική, το έλλειμα γεννήσεων έναντι των θανάτων αναμένεται να κυμανθεί το 2050 περί το 1,50 εκατομμύριο ή το 1,15 εκατομμύριο με την προϋπόθεση, όμως να δημιουργηθεί ταχύτατα ένα εξαιρετικά ευνοϊκό περιβάλλον για την οικογένεια και το παιδί και να υπάρξει στοχευμένη στρατηγική για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η παρούσα γνώμη δεν ασχολήθηκε, πλην ακροθιγώς (στη σελίδα 6 και 7), με τον παράγοντα ‘’Μετανάστευση’’ λόγω της πολυπλοκότητας αυτού του θέματος, που θα μπορούσε και να αποτελέσει αντικείμενο μίας προς τούτο γνώμης πρωτοβουλίας.
Η παρούσα λοιπόν γνώμη περιλαμβάνει έναν κατατοπιστικό ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΩΜΕΝΩΝ και εξελίσσεται σε 4 Κεφάλαια:
Το πρώτο ΕΙΣΑΓΩΓΗ που αναφέρεται στο δημογραφικό πρόβλημα και τις συνιστώσες του και περιλαμβάνει τρία υποκεφάλαια:
1. Τα βασικά μεγέθη που αποτυπώνουν το πρόβλημα.
2. Το κοντινό μέλλον (2024-2050).
3. Την αναπτυξιακή διάσταση της δημογραφικής πολιτικής.
Το δεύτερο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ και περιλαμβάνει τρία υποκεφάλαια:
1.Γεννήσεις και γονιμότητα των γενεών στην Ελλάδα.
2.Κοινωνικο-οικονομικές μεταβολές και συσχέτιση με το δημογραφικό πρόβλημα.
3. Ο ρόλος των εμπλεκόμενων μερών
Το τρίτο ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ και περιλαμβάνει τρία υποκεφάλαια:
1. Η χρησιμότητα των δημογραφικών και οικογενειακών πολιτικών. 2. Κατηγορίες πολιτικών σχετικά με την οικογένεια και τη δημογραφία. 3. Το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής στις πολιτικές κρατικής στήριξης.
Και το τέταρτο ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
1. Ενίσχυση της γονιμότητας των γενεών, των γεννήσεων και στήριξης της οικογένειας με οικονομικά μέτρα.
2. Γήρανση, μακροχρόνια φροντίδα, ποιότητα ζωής και ευημερία.
3. Ενίσχυση της εργασιακής ισότητας και συμβατότητας της εργασίας με την οικογενειακή ζωή.
4. Εκπαίδευση για γονείς και στήριξη της παιδείας στην κατεύθυνση της θετικής γονεϊκότητας.
5. Υγεία και ευεξία.
6. Ειδική μέριμνα για τις πολύτεκνες οικογένειες και ενίσχυση των τριτέκνων.
7. Προώθηση αντιλήψεων υπέρ της οικογένειας και ανθεκτικότητα σε κρίσεις.
8. Ενίσχυση νέων γονέων για την απόκτηση παιδιών σε νεαρές ηλικίες (ηλικιακό bonus).
9. Επαρκής και σταθερή χρηματοδότηση για τις δημογραφικές πολιτικές.
10. Δημιουργία προϋποθέσεων για επανακατοίκηση της υπαίθρου
11. Κοινωνικά δίκαιες μεταβάσεις στην πράσινη και την ψηφιακή οικονομία.
12. Κοινωνική κατοικία.
13. Ευρωπαϊκές πολιτικές και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Το κείμενο της Γνώμης είναι αρκετά συνεκτικό -22 σελίδες- και για ένα τόσο σημαντικό θέμα είναι άθλος. Υπάρχει βέβαια ένα πλήθος παραπομπών – 58 – για όσους ήθελαν μεγαλύτερη ανάλυση για τα αναφερόμενα στοιχεία, τη νομολογία ή να ανατρέξουν στους πίνακες και στα διαγράμματα.
Εδώ θα ήθελα να επισημάνω ότι στην ανάγκη να δημιουργηθεί ταχύτατα ένα εξαιρετικά ευνοϊκό περιβάλλον εκτός των άλλων συγκαταλέγεται και η επιβράδυνση της μετανάστευσης νέων παραγωγικών και αναπαραγωγικών ηλικιών και η δυνητικά επιστροφή τμήματος αυτών που έχουν φύγει, καθώς και η δημιουργία πλαισίου νομικό-κοινωνικο-οικονομικού που θα επιτρέψει την ενσωμάτωση και μόνιμη εγκατάσταση νέων αλλοδαπών στη χώρα μας.
ΦΩΤΗΣ ΚΟΛΕΒΝΤΗΣ,
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΟΚΕ
