Γράφει η Στεφανία Συμεωνίδου*
Η τέχνη του χορού αποτελεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτισμικής κληρονομιάς καιγια τον άνθρωποείναι από τους πιο προσιτούς τρόπους έκφρασης.Μπορεί να μελετηθεί ως ένα κοινωνικό φαινόμενο αλλά και ως μια ατομική ή εσωτερική διαδικασία που εκτελεί ένας χορευτής.Ο βασικός στόχος του χορού είναι η έκφραση μέσα από ένα σύνολο κινήσεων και βημάτωνενώ παράλληλα προσδιορίζει την ταυτότητατης κάθε κοινότητας. Από αυτό το γεγονός καταλαβαίνουμε ότι το φάσμα επιρροής του χορού είναι πολύ μεγαλύτερο από όσο μπορούμε να αντιληφθούμε. Επίσης ο χορός χρησιμοποιεί μια εξωλεκτική μορφή επικοινωνίας γιατί οι άνθρωποιεκφράζονται με τη γλώσσα του σώματός τους με αποτέλεσμανα οπτικοποιούν, μέσω της κίνησης,το μήνυμα που θέλουν να περάσουν. Από τους παραδοσιακούς χορούς μέχρι και τις πιο σύγχρονες προσεγγίσεις ο βασικός στόχος του χορού παραμένει ίδιος, όμως με την πάροδο του χρόνου το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα έχει αποκτήσει μεγάλη ποικιλομορφία. Αυτό οφείλεται στο ότιοι καλλιτέχνες πειραματίζονται με τα δομικά στοιχεία του χορού όπως είναι τα βήματα, ο χρόνος ,ο ρυθμός, ο χώρος και το σώμα, ενώ διαπραγματεύονται πράγματα όπως είναιη επεξεργασία των συναισθημάτων και των εξωτερικών ερεθισμάτων.
Η κάθε πληθυσμιακή ομάδα έχει τις δικιές της μελωδίες, τα δικά της τραγούδια και τους αντίστοιχους χορούς. Η μελέτη αυτών των χαρακτηριστικών στοιχείων αποτελείκομμάτι της πολιτισμικής ταυτότηταςμιας τοπικής κοινωνίας, κάτι που σε μια πολυπολιτισμική χώρα όπως η Ελλάδα υπενθυμίζει στους ανθρώπους ότι ανήκουν σε ένα από τα δεκάδες κοινωνικά υποσύνολα που υπάρχουν. Έτσι δημιουργείται ένα αίσθημα ενότητας και ανανοηματοδοτούνται οι σχέσεις μεταξύ των μελών της κοινωνίας,γιατί οι άνθρωποι συναντιόνται με αφορμή την πράξη του χορού που τους δίνει έναν κοινό σκοπό.Στους συμμετέχοντες δημιουργείται και το αίσθημα της ευθύνης ότι πρέπει να διατηρήσουν ένα απόφθεγμα πολιτισμικής κληρονομιάς, με αποτέλεσμα αυτός ο ανώτερος σκοπός να τους ενώνει. Εκτός από την κοινωνική διάδραση των ανθρώπων, ο χορός σταμάτησε να έχει μια συμβολική αξία όταν δημιουργήθηκαν χορευτικές ομάδες ως συνεχιστές της παράδοσης, γιατί χάθηκε ο παλμός του ως ένα έντονο και ζωντανό γεγονός. Έτσι μετατράπηκε σε ένα αντικείμενο μελέτης, που τα βήματα απλά καταγράφονται και διδάσκονται.
Με την έναρξη του εικοστού πρώτου αιώνα, έγινε μια πολιτισμική στροφή και η τέχνη του χορού αποκόπηκε από το σύνολο της κοινωνίας και έγινε μια πιο ατομική διαδικασία. Ο χορευτής πλέον επεξεργάζεται εσωτερικά ή εξωτερικά ερεθίσματα και αποκόπτεται από την αυστηρή εκτέλεση μιας χορογραφίας, αφήνοντας τον εαυτό του ελεύθερο να εκφραστεί. Σκοπός είναι ο χορευτής να κατανοήσει τα ερεθίσματα που τον κάνουν να κινείται και να απελευθερώσει το σώμα του μέσω του χορού. Πλέον δεν υπάρχει η λογική πως ακολουθείται μια σειρά βηματισμών, όπως στους παραδοσιακούς, αντιθέτως οι χορευτές μαθαίνουν τεχνικές μέσα από τις οποίες εξερευνούν την εσωτερική τους ενέργεια και βιώνουν ψυχικές καταστάσεις. Επιπλέον, είναι η πρώτη φορά που εισάγεται η επιστήμη της κινησιολογίας στο χορό και στοιχεία όπως η δύναμη, ο χρόνος, ο χώρος, η ένταση της κίνησης, που είναι και οι αφετηρίες για να βρουν οι χορευτές το ατομικό τους στυλ. Παρόλο που φαίνεται ο άνθρωπος να αποκόπτεται από την κοινότητα και να γίνεται πιο εσωστρεφής, η αποκοπή αυτή είναι συνειδητή και γίνεται για να προσφέρει πίσω σα θέαμα αλλά και να προβληματίσει για διάφορα γεγονότα την ίδια την κοινωνία.
Ο μοντέρνος χορός χαρακτηρίζεταικυρίως από την έμφαση που δίνεται στο χορευτή ως ατομικότητα και πλέον συνδυάζεται ο χορός με την τεχνολογία και την επιστήμη. Ο χορός έστρεψε το ενδιαφέρον του στο να διδάξει τον τρόπο που ο άνθρωπος μπορεί να κυριαρχήσει στον εαυτό του, σε μια εποχή που έχει καταφέρει να κυριαρχήσει σε όλα τα υπόλοιπα εκτός από τον ίδιο. Αυτό έρχονται να μελετήσουν οι πρωτοπόροι του μοντέρνου χορού με τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους και την αντίληψή τους για το ανθρώπινο σώμα. Η Μάρθα Γκράχαμ αναφέρεται στη δύναμη της αναπνοής ως κινητήριο δύναμη, η ΜαίρηΒίγκμαν για τη δύναμη του συναισθήματος και η Ντόρις Χάμφρεϋ για τη δύναμη της βαρύτητας πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Δεκάδες ακόμα διαφορετικές προσεγγίσεις διαμορφώνουν την πολυδιάστατη τέχνη του χορού,αναδεικνύοντας την πολύπλοκη ομορφιά που του αρμόζει.
* Η ΣτεφανίαΣυμεωνίδου είναι τεταρτοετής φοιτήτρια στο Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών, της Σχολής Καλών Τεχνών, του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με έδρα το Ναύπλιο.
