Μπορεί το θέατρο να αποτελέσει μηχανισμό κοινωνικής αλλαγής; Αν ναι, ποιους δρόμους διατρέχει και σε ποιο κοινό απευθύνεται; Απαντήσεις, παραδείγματα και πρακτικές εφαρμογές ενός θεάτρου που βοηθά τους αδύναμους και τους καταπιεσμένους του κόσμου, να συνειδητοποιήσουν τα προβλήματα και τις καταστάσεις που τους ωθούν στο κοινωνικό περιθώριο, έδωσαν οι Jana Sanscriti από την Ινδία, καλεσμένοι της Χριστίνας Ζώνιου που διδάσκει στο Τ.Θ.Σ. και στο ΠΜΣ «Θέατρο και Κοινωνία: Θεωρία, Σκηνική Πράξη και Διδακτική».
Πρόκειται για δραστηριότητες που γίνονται στο πλαίσιο των επιστημονικών/εκπαιδευτικών δράσεων του συγκεκριμένου ΠΜΣ και ιδιαίτερα τη συνεργασία των διδασκόντων που ασχολούνται με το Κοινωνικό Θέατρο/Θέατρο του Καταπιεσμένου και καλλιεργούν τις συνεργασίες και τις ανταλλαγές με σημαντικούς διεθνείς εκπροσώπους του πεδίου όπως οι JanaSanscriti από την Καλκούτα της Ινδίας.
Η ίδια η Χρ. Ζώνιου έχει ταξιδέψει αρκετές φορές στο εξωτερικό και έχει συναντήσει και συνεργαστεί με επιφανείς εκπροσώπους των κινημάτων Θεατρικής Τέχνης που θέτουν ως στόχο της ύπαρξης και των δράσεών τους τη βοήθεια στα εκατομμύρια των καταπιεσμένων κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ανθρώπων και των κοινοτήτων τους.
Χρειάζεται να επιμείνουμε τονίζοντας τη σημασία των συναντήσεων/σεμιναρίων αυτών για τους φοιτητές, αλλά και τους πολίτες (οι συναντήσεις είναι ελεύθερες στη συμμετοχή των πολιτών), καθώς η άμεση επαφή και παρουσίαση των ιδεών, των πρακτικών και των αποτελεσμάτων τους αποτελεί μια σημαντική διεθνή εμπειρία με την οποία έρχονται άμεσα σε επαφή όσες/όσοι παρακολουθούν τα σεμινάρια αυτά. Αυτό συνέβη στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου στην Άρια, τόσο με το εργαστήριο, όσο και με τη διάλεξη του SanjoyGanguly, σκηνοθέτη, εμψυχωτή και συγγραφέα, ο οποίος συνοδευόταν στις δράσεις αυτές από την ηθοποιό SimaGanguly και τον σκηνοθέτη εμψυχωτή SujoyGanguly.
Οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις ιδέες και τις τεχνικές που χρησιμοποιούν οι Jana Sanskriti εξυπηρετώντας τους σκοπούς που έχουν τεθεί από την ίδια την κοινότητα. Θεματολογία, στοχασμός, κίνηση, στόχευση και αξιολόγηση αποτελέσματος ήταν οι βασικές συνιστώσες της διοργάνωσης του σεμιναρίου με την ενεργή συμμετοχή των μεταπτυχιακών και την παρακολούθηση πολλών καθηγητών, φοιτητών και πολιτών. Είναι προφανής επίσης η ωφέλεια από τη συνάντηση με ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας, άρα και τρόπων με τους οποίους αισθάνονται, αντιλαμβάνονται και αντιδρούν απέναντι σε προβλήματα που πιθανόν να είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους.
Οι Jana Sanscriti είναι μια ανεξάρτητη οργάνωση η οποία, μέσω του θεάτρου, προσπαθεί να βοηθήσει διάφορες κοινότητες στην Ινδία να αναπτυχθούν αναζητώντας και διαμορφώνοντας σχέσεις δικαιοσύνης και ισότητας σε μια κοινωνία που δεν φημίζεται για τον σεβασμό τους. Στη διάρκεια μιας συνεχούς δύσκολης και επίπονης προσπάθειας τριάντα και πλέον χρόνων, οι JanaSanscritiέχουν καταφέρει να είναι σήμερα ο μεγαλύτερος θεατρικός οργανισμός της Ινδίας με δεκάδες θιάσους σε κοινότητες ολόκληρης της χώρας. Στη θεματολογία τους διακρίνει κανείς την ενδοοικογενειακή βία, την κακοποίηση των παιδιών και το εμπόριο κοριτσιών, τα ζητήματα εκπαίδευσης και υγείας, κ.ά. Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε το 1985 από ένα μικρό χωριό, το Sunderbans, και με τη θαυμαστή της εξάπλωση προσεγγίζει εκατομμύρια θεατές κάθε χρόνο, προτείνοντας το θέατρο ως εργαλείο συζήτησης και διαπραγμάτευσης με την σκληρή καθημερινότητά τους. Δεν προσφέρονται λύσεις, αλλά εργαλεία αναζήτησης από τους ίδιους τους πολίτες. Γι’ αυτό και οι JanaSanscriti θεωρούν πως είναι «αδελφοποιτοί» με το Θέατρο του Καταπιεσμένου του άλλου μεγάλου Βραζιλιάνου θεατρολόγου AugustoBoal. Ο τελευταίος είχε εξάλλου δηλώσει πως «Η JanaSanskriti είναι η μεγαλύτερη και μακροβιότερη λειτουργία θεάτρου φόρουμ στον κόσμο».
Με αυτό το Θέατρο είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν και να συνομιλήσουν φοιτητές και πολίτες. Φαίνεται πως οι συνεργασίες θα πολλαπλασιαστούν και θα έχουμε στο Ναύπλιο τη χαρά να γνωρίσουμε και άλλες τέτοιες προσπάθειες. Εξάλλου η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ενισχύει και τη δυναμική παρουσία των διδασκόντων του ΤΘΣ, μεταξύ των οποίων η Χρ. Ζώνιου που είχε το συντονισμό της συγκεκριμένης συνάντησης, σε σειρά δράσεων με ομάδες όπως μετανάστες.
(Γιώργος Θεατής)
