Ταξιδεύοντας με την …Αργώ από την Κίο στη Νέα Κίο: 1922-2022 (του Χρ. Πιτερού)

του Χρήστου Πιτερού*

Η Μικρασιατική καταστροφή του 1922 σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη καταστροφή και αφανισμό του μικρασιατικού Ελληνισμού, όταν τα συντρίμμια από τις ανατολικές ακτές του Αιγαίου και της Ιωνίας έφτασαν στις ακτές της ηπειρωτικής Ελλάδος.

Πίσω από την ολέθρια συντριπτική αυτή καταστροφή βρίσκεται ο βαθύς εθνικός διχασμός με τα πολιτικά πάθη κατά την κρίσιμη αυτή χρονική περίοδο και τα πολλαπλά, μεγάλα, αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα, εκτός από την Τουρκία, και των χωρών της Αντάντ με προεξάρχουσα τη Γαλλία, την Ιταλία αλλά και την ίδια την Αγγλία, με τα οποία βρέθηκε σε σύγκρουση η πατρίδα μας. Αλλά εκτός των άλλων, η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Μ. Ασία στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, με μία βιαστική και πρόωρη απόφαση του Ε. Βενιζέλου πριν από την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, χωρίς τις εγγυήσεις και την από κοινού υποστήριξη όλων των συμμάχων χωρών της Αντάντ, και παρά τις έγκαιρες στρατηγικές επισημάνσεις Ελλήνων στρατιωτικών, αποτέλεσαν την αχίλλειο πτέρνα της καταστροφής.

Το 1992 με τη συμπλήρωση εβδομήντα χρόνων από την αποφράδα χρονιά της καταστροφής του 1922, στο σχετικό αφιέρωμα του περιοδικού «Απόπειρα λόγου και τέχνης» τεύχος 4, 1992, 25-26, της τότε δημοτικής παράταξης του Δήμου Ναυπλιέων, δημοσιεύσαμε το άρθρο μας «Κίος, μία ιστορική αναδρομή. (Ένα μνημείο και ένα ταφικό έθιμο)». Στο άρθρο μας αυτό αναφερθήκαμε στην αρχαία πόλη Κίο, στα παράλια της μικρασιατικής Προποντίδας, παρουσιάζοντας ένα μοναδικό άγνωστο αρχαίο ανάγλυφο στον γνωστό τύπο, στους αρχαιολόγους, των αρχαίων ψηφισματικών αναγλύφων, που αναφέρεται στη συμφωνία των δύο αρχαίων πόλεων, της Αθήνας και της Κίου, στο οποίο όμως δεν σώζεται το χαραγμένο κείμενο της συμφωνίας των δύο πόλεων.

Στο ανάγλυφο αυτό εικονίζεται η θεά Αθηνά με την ήρωα Κίο, οικιστή της αρχαίας πόλης της Κίου σε μία χειρονομία δεξίωσης, χαιρετισμού. Το ανάγλυφο αυτό, που χρονολογείται στα 406/5 π.Χ., είχε ανατεθεί στην ακρόπολη της Αθήνας, το οποίο μας σώθηκε αποσπασματικά.

Ψηφισματικό ανάγλυφο με την Αθηνά και τον οικιστή ήρωα Κίο (Μουσείο Ακρόπολης Αθηνών)

Ένα άλλο όμοιο μαρμάρινο αντίγραφο είχε στηθεί προφανώς στην Αγορά ή στο κυρίως Ιερό της αρχαίας πόλης της Κίου.

Όπως προκύπτει από τους φορολογικούς καταλόγους των Αθηνών, χαραγμένους σε μαρμάρινες επιγραφές, η αρχαία Κίος ήταν μέλος της Αθηναϊκής συμμαχίας της Δήλου από το 479-416 π.Χ, μετά τους Περσικούς Πολέμους.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι η Κίος συνδέεται με την Αργοναυτική εκστρατεία, διότι στο ασφαλές λιμάνι της πόλης άραξε το πλοίο της Αργούς με τους Αργοναύτες, μεταξύ των οποίων επέβαιναν ο Ηρακλής και ο Ύλας που χάθηκε και αρπάχθηκε από τις Νύμφες, όταν πήγε στην περιοχή της Κίου να πιεί νερό σε μια πηγή. Ο Ηρακλής είναι αξιοσημείωτο ότι στην Κίο λατρευόταν και ως οικιστής της πόλης της Κίου, όπως προκύπτει από νομίσματα της μέσης ελληνιστικής εποχής, του 2ου αι. π.Χ.

Οι πρόσφυγες κάτοικοι της Ν. Κίου εγκαταστάθηκαν στον αργολικό κόλπο στη χώρα καταγωγής του Ηρακλή και του Ύλα και κοντά στη Λέρνα που είναι γνωστή από δεύτερο άθλο του Ηρακλή με τη Λερναία Ύδρα και αμέσως δυτικότερα από το αρχαίο λιμάνι του Τημενίου Άργους, περιοχής Αγίου Παντελεήμονα, σε μια βαλτώδη περιοχή με βούρλα και τσακάλια που την διαμόρφωσαν σε μια ζηλευτή πόλη, διπλα στις εκβολές του Ερασίνου ποταμού που διαμορφώθηκε σε λιμάνι.

Με τη δημοσίευση του μοναδικού αρχαίου αναγλύφου με την Αθηνά και τον ομώνυμο οικιστή Κίο της αρχαίας πόλης στο 1992, οι φιλοπρόοδοι κάτοικοι της Ν. Κίου δραστηριοποιήθηκαν, πήγαν στην αρμόδια τότε Εφορεία Αρχαιοτήτων Ακροπόλεως και προμηθεύτηκαν φωτογραφία του ιστορικού παραπάνω αναγλύφου, που τους συνδέει με το απώτερο αρχαίο παρελθόν της Κίου, από όπου κατάγονται.

Στη συνέχεια, επί δημαρχίας Γ. Μανινή, απευθύνθηκαν και συνεργάσθηκαν με τη γλύπτρια Θέλξη Θεοχάρη για την κατασκευή ενός μνημείου συμβόλου, ένα ομοίωμα αρχαίου μαρμάρινου καραβιού που προφανώς συμβολίζει την Αργώ, που προσάραξε στο λιμάνι της αρχαίας Κίου στην Προποντίδα με τον ήρωα Ηρακλή, τον Ύλα και τους άλλους σπουδαίους αργοναύτες, που συνδέει τις δύο πόλεις μέσα από την αρχαία ελληνική μυθολογική παράδοση, της Αρχαίας Κίου με την Νέα Κίο.

Το μαρμάρινο πλοίο της Αργούς, πλατεία Ν. Κίου, έργο Θέλξης Θεοχάρη

Πρόκειται για ένα εμπνευσμένο έργο που τοποθετήθηκε στην πλατεία της Ν. Κίου, σε μορφή συντριβανιού που συμβολίζει το θαλασσινό ταξίδι της Αργούς μέσα στον ιστορικό χρόνο, που διατηρεί την μυθολογική και την ιστορική μνήμη.

Πάνω στο μαρμάρινο καράβι της Αργούς τοποθετήθηκε ένα μαρμάρινο αντίγραφο του αρχαίου ψηφισματικού αναγλύφου που απεικονίζει την Αθηνά και τον οικιστή ήρωα Κίο της αρχαίας πόλης, που μας συνδέει με τα αρχαία ένδοξα ιστορικά χρόνια.

Ανάγλυφο της Αθηνάς και του ήρωα Κίου, αντίγραφο, έργο Θέλξης Θεοχάρη

Ωστόσο πρέπει να επισημάνουμε ότι το αρχαίο ανάγλυφο της Αθηνάς με τον Κίο, από τα νερά του συντριβανιού διαβρώνεται και μελλοντικά οι δύο ανάγλυφες αρχαίες μορφές θα αλλοιωθούν. Πρέπει λοιπόν να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην βρέχεται το ανάγλυφο όταν λειτουργεί το συντριβάνι.

Στο ανώτερο τμήμα του μαρμάρινου, από πεντελικό μάρμαρο, αναγλύφου έχει χαραχθεί η επιγραφή με το αρχικό σωζόμενο απόσπασμα της συμφωνίας μεταξύ Αθηνών και Αρχαίας Κίου σε τέσσερους στίχους: «Αθήνα παραινεί Κίοις/εισχωρείνεςσυμμαχίαν/μανίας ουχ αλλ’ αρετής φρονήμων/νήσου Δήλου ιερού μετασχείν Κίος».

Η οπίσθια πλευρά του αναγλύφου της Αθηνάς και του Κίου με το ποίημα του Γ. Αθάνα

Στην οπίσθια πλευρά του μαρμάρινου αναγλύφου έχει χαραχθεί επιτυχημένα ένα μοναδικό ποίημα του ποιητή Γ. Αθάνα, που μας προσγειώνει ποιητικά στη σημερινή πραγματικότητα, όταν οι Έλληνες κάτοικοι της Κίου, ως πρόσφυγες πλέον, εγκατέλειψαν ξαφνικά και βίαια την πατρίδα τους το 1922 και εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Νέα Κίο. Η παλιά και αρχαία Κίος, είναι γνωστή πλέον με το τούρκικο όνομα Gemlik.

«Αι σεις από την ψαρόβαρκα/όμορφος είναι ο κόλπος/κι’ όμορφη εκεί στην κόχη του/η ασπροφορούσα πόλη!/Μια και έτυχε και πέρασα/πέστε μου τ’ όνομά της./ «Γκεμλέκ μου ξεφωνίσανε/μονόλογα οι ψαράδες /Τα κύματα όμως φλοίσβησαν/και σ’ άλλη γλώσσα είπαν:/ Η Κίος των Αργοναυτών/ η Κίος είναι ξένε/.  (Γ. Αθάνας).

Στο κατώτερο τμήμα της πλευράς με το ποίημα υπάρχει εγχάρακτο το αρχαίο πλοίο της Αργούς.

Το επιτυχημένο και εμπνευσμένο αυτό μνημείο της γλύπτριας Θέλξης Θεοχάρη αποτελεί ένα «λαλούν» μνημείο με τέχνη και ευγλωττία, που ανταμείβει τους θεατές, τους κατοίκους και τους επισκέπτες, τους σαγηνεύει τη φαντασία και τους ταξιδεύει ευχάριστα από την σημερινή πραγματικότητα, βαθειά μέσα στον ιστορικό χρόνο και το μύθο των μακρινών ηρώων Αργοναυτών. Ωστόσο από το εμπνευσμένο σημαντικό αυτό μνημείο απουσιάζει το όνομα-υπογραφή της γλύπτριας Θ. Θεοχάρη και της Αργούς, καθώς και η χρονολογία κατασκευής του έργου. Οι σύλλογοι της Ν. Κίου και εκλεγμένοι εκπρόσωποι της Ν. Κίου πρέπει να φροντίσουν για την αποκατάσταση αυτής της παράλειψης.

Επίσης η αρχαία πόλη της Κίου είχε κόψει και αρχαία νομίσματα τα οποία είναι άγνωστα στους κατοίκους της Νέας Κίου. Κρίνουμε απαραίτητο από την πλευρά μας να παρουσιάσουμε δύο σημαντικά αρχαία νομίσματα της Κίου, που χρονολογούνται μεταξύ 330 – 302 π.Χ. Πρόκειται το πιθανότερο για χρυσούς στατήρες.

Αρχαία νομίσματα της Κίου

Τα νομίσματα αυτά εικονίζουν πρώρα αρχαίου πολεμικού πλοίου, αρχαία τριήρη. Στο εικονιζόμενο εμπρόσθιο τμήμα του καραβιού ξεπροβάλλει το έμβολο του πολεμικού πλοίου, με το οποίο γινόταν ο εμβολισμός και η καταβύθιση των εχθρικών πλοίων, το προέμβολο, τις επωτίδες πουπροστατεύουν τα κουπιά. Στο μεγαλύτερο νόμισμα πάνω στην πρώρα είναι τοποθετημένο οριζόντια το ρόπαλο του ήρωα Ηρακλή, σύμβολο του οικιστή της Κίου. Τα δύο αυτά νομίσματα έχουν δημοσιευθεί στο σημαντικό βιβλίο του L. Basch, (Lucien Basch, Le Musee imaginaire de la marine antique, Athen 1987, σελ. 275, 299, εικ. 583, 634).

Είναι αξιοσημείωτο ότι στα δύο αυτά νομίσματα της Κίου αναγράφεται το όνομα: «ΑΓΝΩΝΙΔΗΣ». Προφανώς πρόκειται για τον επώνυμο άρχοντα της πόλης της Κίου, που έκοψε τα νομίσματα. Τα νομίσματα αυτά απεικονίζουν τα αρχαία πολεμικά πλοία της Κίου, που διασφαλίζουν την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πόλης.

Τέλος επισημαίνουμε ότι σημαντικός είναι για την πόλη της σημερινής Κίου στην Προποντίδα, το σημερινό Gemlike (gemi= πλοίο gemlike=ναυπηγείο;) o διάλογος με τους σημερινούς κατοίκους και η περιγραφή της πόλης που έχει δημοσιεύσει ο σημαντικός συγγραφέας Αλέξανδρος Μασσαβέτας. («Αλ. Μασσαβέτας, Μικρά Ασία, το παλίμψηστο της ιστορικής μνήμης, εκδόσεις Πατάκη, σελ. 248 – 254»).

Η Κίος της Προποντίδας κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών εποικίσθηκε από τους μουσουλμάνους που κατάγονταν από την Μακεδονία: την Κοζάνη, τη Φλώρινα, τη Γουμένισσα κ.λ.π. οι οποίοι γνωρίζουν ελληνικά. Οι δύο λαοί Έλληνες και Τούρκοι στις δύο απέναντι ακτές που τις ενώνει το Αιγαίο πρέπει να ζουν και συμβιώνουν ειρηνικά προς όφελος και των δύο λαών.

YΓ. Πρότασή μας είναι οι πολιτιστικοί σύλλογοι της Νέας Κίου και οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι να απευθυνθούν στο Μουσείο Ακροπόλεως και να ζητήσουν να τους παραχωρηθεί ένα εκμαγείο-αντίγραφο του αναγλύφου το οποίο να υπάρχει για πάντα στη Νέα Κίο. Ο δπευθυντής του Μουσείου της Ακρόπολης κ. Ν. Σταμπολίδης θα ανταποκριθεί με προθυμία.

* Χρήστος Πιτερός
Επίτιμος προϊστάμενος αρχαιολογικών χώρων, μνημείων και αρχαιογνωστικής έρευνας

4 σχόλια

  1. Να ευχηθούμε στο κύριο Πιτερο υγεία, να γράφει κ να διδάσκει ιστορία στους νέους μας σε ολόκληρη την Αργολίδα, ωφελη μόνο θα αποκομισουν. Επίσης θέλω να αναφερθώ στο γεγονός ότι οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλεγμένοι από την νέα κιο τέσσερις των αριθμό απηχούν στο 10% του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου, σημαντικό ποσοστό ανεξαρτήτου πολιτικής τοποθέτησης, μήπως ήρθε η ώρα να συμπραξουν στο θέμα της ανεξαρτητοποιησης της νέας Κιου ως ανεξαρτήτου Δήμου η ανεξάρτητης κοινότητας, μόνο έτσι η νέα κιος θα βγει από το τέλμα της απορρόφησης της από το Άργος, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί σε όλα τα επίπεδα κ να ξαναγίνει πρότυπο ως δήμος όπως υπήρξε την χρυσή περίοδο 1993-2006, επί προεδρίας κ δημαρχιας Γιώργου Κατριλιωτη, κύριοι σύμβουλοι λοιπόν θέστε θέμα αν τολμάτε κ δεν είστε εγκλωβισμενοι σε κόμματα μηχανισμούς κ ίντριγκες να ανεξαρτητοποιηθει η νέα κιος τώρα, χαράζοντας δική της πορεία, κ να τιμήσουν κ εσάς κάποτε οι μεταγενεστεροι σας ως πραγματικούς πατριώτες που τολμήσατε να κάνετε την κιο ανεξάρτητη, ως την μοναδική κομωπολη στην Πελοπόννησο με προσφυγικά στοιχείο, τολμήστε λοιπόν, κ τα ονόματα σας θα τιμώνται γι αυτό πολύ συχνά, γι αυτήν την επανάσταση σας, διαφορετικά θα ξεχαστεί τε πολύ σύντομα όπως όλοι, ιδού η Ρόδος!!!!!!

  2. Εσείς του πολιτισμού κ της προόδου καλέστε τον επιστήμονα, αρχαιολόγο κο Χρήστο πιτερο, σε διημερίδα, να μάθετε την ιστορία του τόπου σας και αφήστε τα σοου τις φανφάρες που κοστίζουν χιλιάδες ευρώ, ο άνθρωπος αυτός είναι σοβαρός ανιδιοτελής αξιοπρεπής κ επιστήμονας, εκδηλώσεις ουσίας χρειάζετε η κοινωνία και όχι αυτό που γίνετε σήμερα.

  3. Ευχαριστούμε πολύ τον κ. Πιτερό για το εξαιρετικό άρθρο!
    Θα μπορούσε το μνημείο αυτό να ειναι ολοκληρωμένο. Όπως το ειχαμε σχεδιάζει μαζί με τη Θέλξη Θεοχάρη, τότε στον Καποδιστριακό Δήμο Νέας Κίου. Και να είναι “δίδυμο” με εκείνο της Μικρασιάτισας μάνας, που ήταν σχεδόν έτοιμο το 2010.
    Η μικροψυχία όμως και οι παραταξιακές σκοπιμότητες δεν το επέτρεψαν.

  4. Είναι τιμή για την Αργολίδα που έχει αυτόν τον Λαμπρο αρχαιολόγο, διδάσκοντας μέχρι κ σήμερα την αρχαιοελληνικη κ νεώτερη ιστορία της χώρας μας, ας τον συμβουλευονται οι τοπαρχες για την περιοχή τους κ ας μην κάνουν του κεφαλιού τους, το γλυπτό που βρίσκεται στην πλατεία νέας Κιου θέλει συντήρηση τακτική κ καλύτερο φωτισμό, καθώς κ διαγραφή του κυριουλη που έβαλε το όνομα του στο κάτω μέρος του μνημείου, είναι ιεροσυλία αυτό.. Συγχαρητήρια κ πάλι στον κύριο Χρήστο πιτερο για τις γνώσεις που παρέχει στους κατοίκους της Αργολίδας.

Σχολιάστε...

Γράψτε το σχόλιό σας
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Τελευταία σχόλια

Ζητούνται συντηρητές για οχήματα πετρελαίου για έργα ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή Ναυπλίου

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΤΕΣ ΓΙΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΙΚΡΑ-ΜΕΓΑΛΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΔΕΔΔΗΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΝΑΥΠΛΙΟΥ. ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟ [email protected]

Από τεχνική εταιρεία ζητείται προσωπικό για έργα ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή Άργους

1) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΜΕ ΑΔΕΙΑ ΣΚΑΠΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ (JCB, ΤΣΑΠΑΚΙ, ΠΑΠΑΓΑΛΑΚΙ) ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΔΕΔΔΗΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟ...

Οι Άγιοι Θεόδωροι και το σπίτι του Θ. Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο (μια πρόταση του Χρ. Πιτερού)

Φωτογραφία από τη δεκαετία του 1950 με το σπίτι του Κολοκοτρώνη και τους Αγίους Θεοδώρους Το Ναύπλιο, η πρώτη πρωτεύουσα της Ελευθερίας και της πατρίδας...

Μαθήματα πολυμερικού πηλού για αρχάριους στο Cοlour’s Spot, στο Ναύπλιο

Μαθήματα πολυμερικού πηλού για αρχάριους ξεκινούν τον Οκτώβριο στο Colour's Spot στο Ναύπλιο (Αντωνοπούλων 6). Ο πολυμερής πηλός είναι ένα αγαπημένο υλικό ερασιτεχνών, επαγγελματιών αλλά...

Πρόσφατα θέματα

Πρόσφατα θέματα

Ο Γιάννης Γκιόλας στα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αντώνη Μήτσα στην Ερμιόνη

Σε πανηγυρική τελετή έγιναν την Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου στην...

Τα αποκαλυπτήρια της προτομής του συνταγματάρχη και βουλευτή Αντώνη Μήτσα στην Ερμιόνη

Με επισημότητα και μέσα σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στην...

Διήμερο εκδηλώσεων στο Ναύπλιο για τη Μικρασιατική Καταστροφή

Ο Δήμος Ναυπλιέων και ο ΔΟΠΠΑΤ τιμώντας την επέτειο...

Κύπρος: Εντυπωσίασε η ταινία του ΕΠΑΛ Άργους για τον «Άγνωστο Σωτήρα»

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου...

Ζητούνται συντηρητές για οχήματα πετρελαίου για έργα ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή Ναυπλίου

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΤΕΣ ΓΙΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΙΚΡΑ-ΜΕΓΑΛΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑ...

Προτείνουμε...