Ως καταναλωτές, πετάμε τις σακούλες με την ανακύκλωση στον κάδο και δεν ξανακούμε για αυτές. Πιστεύουμε ότι η προσπάθεια που κάναμε για τη διαλογή και σωστή διάθεση των απορριμμάτων σημαίνει ότι το υλικό αυτό θα ανακυκλωθεί και θα χρησιμοποιηθεί σε άλλο προϊόν.
Η διαδικασία ωστόσο δεν είναι τόσο απλή.
Σύμφωνα με τη βρετανική εταιρεία Junk Bunk Ltd, ειδική σε “πράσινες” λύσεις και περιβαλλοντικές διαδικασίες, το πόσο αποτελεσματική είναι η ανακύκλωση εξαρτάται από το πόσο κλειστός είναι ο κύκλος της. Στην ανακύκλωση ανοιχτού κύκλου, το προϊόν ανακυκλώνεται, αλλά πρέπει να αναμειχθεί με νέες πρώτες ύλες ώστε να δημιουργηθεί ένα νέο προϊόν, το οποίο οδηγεί στον τερματισμό του κύκλου ανακύκλωσης και στη μείωση της ποιότητας του προϊόντος.
Στην ανακύκλωση κλειστού τύπου, η συσκευασία συλλέγεται και ανακυκλώνεται σε νέα συσκευασία ή μετατρέπεται ξανά σε πρώτη ύλη χωρίς ανάμειξη. Αυτός ο κύκλος μπορεί να εκτελείται επ’ αόριστον χωρίς το προϊόν να χάνει τις ιδιότητες του κατά τη διαδικασία ανακύκλωσης.
Η ανακύκλωση κλειστού κύκλου είναι σαφώς προτιμότερη, τόσο από άποψη αποτελεσματικότητας, όσο και από περιβαλλοντική αποψη. Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Το ερώτημα που αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί είναι, σε ποιο βαθμό μπορούμε να κλείσουμε τον κύκλο με διαφορετικές ροές απορριμμάτων.
Πέρυσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε ένα στρατηγικό σχέδιο δράσης για την μετάβαση σε κυκλική οικονομία, ως ένα από τα κύρια δομικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συνθήκης. Το ευρύ φάσμα των προτάσεων που παρατίθενται θα επηρεάσει σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής μας, διασφαλίζοντας ότι τα προϊόντα και τα υλικά που συναντάμε παντού – στο σπίτι, στο γραφείο, στο σχολείο, στο ιατρείο κτλ – θα εισάγονται σε μια κυκλική διαδικασία ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης.
Μέρος του σχεδίου δράσης της ΕΕ είναι η επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (PPWD), η οποία θα έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι “όλες οι συσκευασίες στην αγορά της ΕΕ δύναται να ανακυκλωθούν ή να επαναχρησιμοποιηθούν με οικονομικά βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2030”. Θα βασίζεται στην τελευταία αναθεώρηση της οδηγίας, η οποία θέτει νέους στόχους για την ανακύκλωση συσκευασιών, μετρώντας την πραγματική ανακύκλωση των υλικών συσκευασίας και όχι μόνο τα ποσοστά συλλογής.
Διαφορετικά υλικά, διαφορετικές προκλήσεις
Η πρόκληση για την Επιτροπή είναι να ανακαλύψει εάν το πρόβλημα είναι η έλλειψη ανακυκλωμένου υλικού, η απροθυμία του κατασκευαστή να χρησιμοποιήσει ανακυκλωμένο υλικό ή ένας συνδυασμός και των δύο.
Ως εκ τούτου, η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο είτε να προτείνει υποχρεωτική αναλογία ανακυκλωμένου υλικού, είτε να επικεντρωθεί στην αύξηση της συλλογής. Αυτό που δημιουργεί ανησυχία ωστόσο είναι ότι για ορισμένα υλικά, όπως τα πλαστικά, η αυξημένη συλλογή μπορεί να μην οδηγήσει σε αυξημένη χρήση ανακυκλωμένου υλικού, εάν οι διαδικασίες ανακύκλωσης ανοιχτού κύκλου εξακολουθούν να οδηγούν σε αλλοίωση της ποιότητας.
Η απάντηση ποικίλλει ανάλογα με το είδος του υλικού. Το γυαλί, για παράδειγμα, έχει σχετικά κλειστό κύκλο ανακύκλωσης, επομένως σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος μπορεί να είναι περισσότερο στην αύξηση της συλλογής.
Το χαρτί επίσης, είναι άλλο ένα υλικό που έχει πιο κλειστό κύκλο ανακύκλωσης και μπορούν να βρεθούν περισσότερες λύσεις σε επίπεδο συλλογής.
Στην περιπτωση των πλαστικών η κατάσταση περιπλέκεται εξαιτίας των δυσκολιών πρόσβασης σε ανακυκλωμένα υλικά.
Μέθοδοι συλλογής
Ποια υλικά λοιπόν είναι τα πιο κατάλληλα για ανακύκλωση κλειστού κύκλου; Σύμφωνα με τους ειδικούς, η απάντηση είναι πιο περιπλοκη από ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.
Το ερώτημα πως θα αυξηθεί η συλλογή είναι προς συζήτηση. Ορισμένες χώρες της ΕΕ, όπως η Γερμανία, έχουν συστήματα “πίστωσης” για την επιστροφή συσκευασιών, στα οποία οι πελάτες χρεώνονται, για παράδειγμα, για μπουκάλια που παίρνουν και η χρέωση τούς επιστρέφεται μόνο εφόσον τα επιστρέψουν μετά τη χρήση. Συγκεκριμένα στη Γερμανία, αυτό το σύστημα υπάρχει τόσο για τα γυάλινα, όσο και για τα πλαστικά μπουκάλια. Σε άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο, δεν υφίσταται καθόλου αυτή η πρακτική.
Καθώς αναμένονται να βγουν στο φως ολοκληρωμένες λύσεις στο πρόβλημα, οι ενδιαφερόμενοι φορείς στους τομείς της συσκευασίας, των ποτών και των τροφίμων, χρειάζεται να παρακολουθούν στενά τις πολιτικές εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν ένα σημαντικό αντίκτυπο στον τρόπο λειτουργίας τους.
