Μέσα στη γενική κατάνυξη των εορτών του Πάσχα, υπάρχουνστιγμές και πληροφορίες που δίνουν έναν άλλο τόνο από τις περασμένες δεκαετίες. Οι τοπικές εφημερίδες γεμίζουν από περιγραφές στολισμού Επιταφίων, άρθρα θρησκευτικού περιεχομένου, ειδήσεις για την κατάσταση της αγοράς, διαφημίσεις και πληροφορίες που δημιουργούν, παρά τις αντιξοότητες της κάθε εποχής, χαρούμενη ατμόσφαιρα. Το Άργος ιδιαίτερα φαίνεται να γεμίζει από επισκέπτες και να δημιουργείται μια σημαντική κίνηση στην πόλη ακόμη και σε περιόδους δύσκολες όπως οι προπολεμικές αλλά και οι μεταπολεμικές δεκαετίες 50-60.
«Αι ημέραι του εφετεινού Πάσχα», διαβάζουμε σε εφημερίδα του 1950, «εσημείωσαν ρεκόρ προσελεύσεως επισκεπτών εις την πόλιν μας, οίτινες ήλθον ενταύθα να διέλθουν τας εορτάς. Οι επισκέπται μας ήσαν τόσο ξενητεμένοι Αργείοι όσον και ξένοι φιλοξενούμενοι που τους ελκύει το μαγευτικό περιβάλλον του Άργους και το μαγευτικώτερο Κεφαλάρι που εμείς οι ίδιοι τόσο έχουμε παραγνωρίσει την αξία του».
Εξαιρετικές είναι οι ετήσιες περιγραφές για τους επιταφίους των ενοριών. Περιγράφονται τα υλικά και καταχωρούνται τα ονόματα των κυριών που συμμετείχαν στο στολισμό τους.
Απρίλιος 1934:
(ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ) Ωραίος εν τη απλοτητί του και ο του Αγίου Βασιλείου με λευκόν τούλι και γιρλάντες από χειμωνανθούς, φιλοτεχνηθείς υπό του καλλιτέχνου ζωγράφου κ. Καρατζά.
(ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ) Όπως πάντοτε, ωραιότατος ο Επιτάφιος του Αγίου Πέτρου με τεχνητά λευκά άνθη και φυσικά κίτρινα τριαντάφυλλα με γυρλάντες από χειμωνανθούς. Εφιλοτεχνήθη από τας Διδας Ε. Ηλιοπούλου, Θηβαίου, Μπρούμη, Νανοπούλου, Παπαβασιλείου, Σταθοπούλου και τας Κας Φωτοπούλου και Παπαβασιλείου επιβλέψει του καλλιτέχνου ιεροδιακόνου Γεροντίου Βρέλλου.
Απρίλιος 1940:
(ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ)
Ωραιότατος με μαργαρίτες και λευκά τριαντάφυλλα εις τους κίονας και γυρλάνδες εις την μετώπην από ροζ βιολέττες και μαργαρίτες, με σταυρούς ε λευκών ανθέων εις τας γωνίας. Εφιλοτεχνήθη από τας δίδας Παγώνη, Λιλή, Μυλωνά, Κιντή, Β. Χατζάρα, Β. Κατσαρού, κ.λπ.
(ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΒΡΑΧΟΥ)
Επίσης ωραίος ήτο και ο επιτάφιος της Παναγίας του Βράχου από μαργαρίτες και στεφάνους και σταυρούς από βιολέττες και τριαντάφυλλα λευκά και ροζ φιλοτεχνηθείς από τας ευλαβικάς δίδας Μαρίαν Σταθόγιαννη, Β. Λύκου Μαυροειδή, δίδες Τζάφα, Ξυξή, Ευρ. Κονομάρα, Σαγκανά, κλπ.
Μάιος 1952:
(ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ)
Το ρεκόρ είχεν εφέτος ο Επιτάφιος του Τιμίου Προδρόμου λευκός εκ τεχνητών ανθέων και φυσικών τοιούτων. Εφιλοτεχνήθη από τας αδελφάς Καραγιαννοπούλου, Νίτσαν Μαργαρίτη, αδελφάς Καλλατζή και άλλας δίδας της ενορίας.
(ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ)
Επίσης ωραίος από λευκά τεχνητά άνθη και ολίγα μωβ. Η διακόσμησις οφείλεται εις την ενοριακήν επιτροπήν του Ναού εκ των κ.κ. Φ. Μυλωνά, Αντ. Σχοινά και Αναστ. Γκουριώτη επιβοηθουμένων από τας κ.κ. Κονομάρα, Τζάφα, Kαχριμάνη, και δίδα Λέλα Σάββα, κλπ.
Το εορταστικό πασχαλινό περιβάλλον συνδυάζεται και με τα κατάλληλα για την περίοδο θεάματα. Ο κινηματογράφος έχει την τιμητική του και οι κλασικές ταινίες της περιόδου όπως το ΚΒΟ-ΒΑΝΤΙΣ, ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, κ.ά., παίζονται στη «Δαναΐδα» με μεγάλη επιτυχία. Το Μάρτιο του 1956, ο κινηματογράφος προτείνει την Αυτοκράτειρα Θεοδώρα με την Ειρήνη Παππά, τον Τζώρτζ Μάρσαλ και άλλους μεγάλους αστέρες του κινηματογράφου της εποχής.
Βέβαια ο κινηματογράφος ήταν για τις ξεκούραστες ώρες του απογεύματος ή του βραδινού. Τα πασχαλινά πρωινά των παλιών καλών εποχών ήταν γεμάτα εργασίες και τρέξιμο. Ασπρίσματα, βαψίματα, καθαρισμοί στο σπίτι και στο κοιμητήριο, ζύμωμα κουλουριών και τσουρεκιών να σου σπάει η μύτη από την αλυσίβα και το φρέσκο βούτυρο και μετά όμορφα σχέδια απλωμένα σε λαμαρίνες για το φούρνο της γειτονιάς.
Σε ένα όμορφο χρονογράφημα του 1933 ο «Φοίβος» περιγράφει όλο αυτό το «τρέξιμο της Μεγαλοβδομάδας» και γράφει για το ζύμωμα: …Στο πλαγινό σπιτάκι τρεις-τέσσαρες σφιχτοδεμένες Κορασιές σκυμμένες ‘πα στο μικροτράπεζο, ψάλλοντας τον Επιτάφιο Θρήνο, φτιάνουν κουλούρια της Λαμπρής, τ’ αποθέττουν πάνω σε κατακάθαρα σεντόνια, τα σκεπάζουν με προσοχή για να πάρουν απάνω τους, να φουσκώσουν, να τρίβωνται στο στόμα και για να μη τα κακοκουβεντιάσουν οι γειτόννεισες σαν θα πέση κανένα στα χέρια τους. Η Αργείτισατώχει αυτό, δε θέλει να να της πατήσουνε τον κάλο. Α!… όλα – κι’όλα…
Πώς; Να μην τα κακοκουβεντιάσουν οι γειτόνισσες; Μα ακριβώς γι’ αυτό, η πασχαλινή διαφήμιση της «ΖΕΝΙΘ» καλεί το 1963 τις νοικοκυρές να χρησιμοποιήσουν αλεύρι, βούτυρο και ζάχαρι αμερικάνικη (!) για… να σκάσουν από ζήλεια οι γειτόνισσες.
Μπορεί η χώρα να εκσυγχρονίστηκε αλλά οι οικονομικές της κρίσεις παρέμειναν… παραδοσιακές! Πώς καμιά φορά επαναλαμβάνονται οι ίδιες απαράλλαχτα εικόνες με όσα ζούμε σήμερα… λες και αλλάζει μόνο η ημερομηνία! Πάσχα, Απρίλιος 1965. Σε όσους δεν έχουν να πληρώσουν η ΔΕΗ κόβει το ρεύμα. Μόνο που εκείνο το Πάσχα θα κάνει μια εξαίρεση χάριν του… «αγαπάτε αλλήλους» και της εγκρίσεως του κ. Γενικού Διευθυντού!
Δεν είναι μόνο η ΔΕΗ που ντύνεται στα πασχαλινά της Αγάπης σκορπώντας όμορφα νέα στην πόλη. Η πολιτική έχει επίσης τις δικές της καλές πασχαλινές στιγμές. «Ο αρχηγός του Εργατοαγροτοϋπαλληλοεπαγγελματοβιοτεχνικού Κόμματος Σάββας» αναφέρει πασχαλινό δημοσίευμα του 1962, εκόμισε την αναστάσιμη για το κόμμα είδηση πως ο Νομάρχης Αργολίδας θα εγκρίνει την δωρεάν παραχώρηση της βόρειας Λέρνης εις ανταμοιβήν του Ηγέτου δια τας υπηρεσίας που προσφέρει στο Έθνος!
Βέβαια δεν γνωρίζω αν ο Σάββας, όπως και όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί, κατέληξε στο ΚΕΜΧ Ναυπλίου για να ευχηθεί στα στρατευμένα νιάτα της πατρίδος και να τσουγκρίσει κόκκινο αυγό μαζί τους.Πάντως, σας το θυμίζω μιας και ήταν και αυτή μια εικόνα χαρούμενη της αργολικής – άρα και της αργειακής – Πασχαλιάς. Δεκάδες αρνιά και κοκορέτσια στη σειρά, δημοτικά και χοροί, προπόσεις, κόσμος και χαρά μεγάλη για τους επισκέπτες, εκνευρισμός και κούραση για τους στρατεύσιμους.
Είναι όμως Πάσχα. Πάσχα Κυρίου Πάσχα! Ο Γιώργος Καραμάνος στις «Ιστορίες του χωριού», το ζωγράφισε με λέξεις χρωματιστές το Πάσχα και του ξανάδωσε εκείνη τη μεγάλη χαρά που βιώνουν άνθρωπος και φύση τη μέρα την αναστάσιμη.
Πεταγμένος στο μεταξύ κι ο ήλιος. Γιορτινός κι αυτός σήμερα είχε αποδιώξει τα σύννεφα και πορευότανε σκέτος αφέντης. Καλόδεχτος τούτο τον καιρό χαϊδολόγαγε τα σπαρτά και κείνα φτιάχνανε γιρλάντες με τις δροσοσταλίδες. Στους τοίχους και τα χερσώματα πανηγυρίζανε και οι γουστιέρες. Αλλοπαρμένες απ’ το ξεμούδιασμα τρεχαλούσανε με κοφτά γυρίσματα και η σακκούλα στο λαιμό τους έπαιζε, μέσα-όξω, από το λαχάνιασμα της φούριας. ¨όταν ξεχνούσαν να συνεχίσουν χάζευαν με τα ζούδια. Κοίταζαν τις πιτσιλωτές λαμπρίτσες, τα σταχτιά γουρουνάκια, και κείνα τα μαυριδερά καλογεράκια που σκαρφαλώνουνε στους κλώνους ή χώνουνται στον ανθό της παπαρούνας και κονακεύουνε στα φύλλα της. (….) Προτού ξυπνήσουνε οι μουσαφιραίοι τόχε έτοιμο τ’ αρνί. Νοικοκύρης του λόγου του τούπεφτε η φροντίδα απάνου και το ανέλαβε πρωί. Το πέρασε μαστορικά στη σούβλα και κείνο – ένα λαμιάρικο κορμί δεκαοχτώ κιλά – ισιώθηκε ενάμιση μέτρο. Σφαγμένο την προηγούμενη είχαν στραγγίξει τα νερά του κι όπως στεριώθηκε, πάνου από τη φωτιά, άρχισε να σκορπάει κιόλας τις μυρουδιές του.
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ – ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ
