Τοξικομανία: βιολογικό ή ψυχοκοινωνικό φαινόμενο; (Άρθρο από το ΚΕΘΕΑ Κύτταρο-Οξυγόνο Ναυπλίου)

Γράφει ο Ραφαήλ Νικόλαος Σπηλιώτης, Ψυχολόγος στο Πολυδύναμο Κέντρο Περιφέρειας Πελοποννήσου με έδρα το Ναύπλιο, ΚΕΘΕΑ ΚΥΤΤΑΡΟ – ΟΞΥΓΟΝΟ

Μέχρι τη δεκαετία του 1970, επικρατούσε η αντίληψη ότι η εξάρτηση οφείλεται αποκλειστικά στη δράση χημικών ουσιών που επηρεάζουν τον εγκέφαλο. Μάλιστα, μια δημοφιλής διαφήμιση κατά των ναρκωτικών, για να επιβεβαιώσει και να αναπαράγει αυτή την αντίληψη, έδειχνε ένα πείραμα, στο οποίο ένας αρουραίος ήταν τοποθετημένος σε κλουβί με δύο δοχεία νερό.  Ένα δοχείο περιείχε μόνο νερό κι ένα δοχείο περιείχε νερό αναμεμειγμένο με ηρωίνη ή κοκαΐνη. Ο αρουραίος επέλεγε το δοχείο που περιείχε ναρκωτική ουσία και έπινε νερό μέχρι που πέθαινε. Το πείραμα, εστιάζοντας στη συμπεριφορά του αρουραίου, αναδείκνυε το ρόλο των χημικών ουσιών στην εγκατάσταση της εξάρτησης και παρουσίαζε την εξάρτηση ως ένα βιολογικό και ατομικό φαινόμενο.

 

Ωστόσο τη δεκαετία του 1970, ο BruceAlexander, ένας καθηγητής ψυχολογίας στον Καναδά, διεξάγοντας κι αυτός πειράματα με αρουραίους, αμφισβήτησε την παραπάνω θέση. Το πείραμα του Alexander περιλάμβανε δύο κλουβιά.  Στο πρώτο κλουβί υπήρχαν: ένα αρουραίος, ένα δοχείο με νερό κι ένα δοχείο με νερό αναμεμειγμένο με μορφίνη. Στο δεύτερο κλουβί, το οποίο ονομάστηκε «Πάρκο Αρουραίων» υπήρχαν: αρσενικοί και θηλυκοί αρουραίοι, τροχοί, μπάλες, καλό φαγητό, ένα δοχείο με νερό κι ένα δοχείο με νερό αναμεμειγμένο με μορφίνη. Ο Alexander διαπίστωσε πως ο αρουραίος στο πρώτο κλουβί έπινε έως και 25 χιλιοστόγραμμα μορφίνης την ημέρα, ενώ οι αρουραίοι στο «Πάρκο Αρουραίων» έπιναν λιγότερο από 5 χιλιοστόγραμμα.

Η έρευνα συνεχίστηκε και με ένα ακόμη πείραμα, που παρουσιάζει πιο έντονο ενδιαφέρον. Μια ομάδα αρουραίων τοποθετήθηκε για 57 ημέρες σε ένα  κλουβί, όπου αναγκαζόταν να πίνει διάλυμα μορφίνης. Ύστερα, οι εξαρτημένοι πλέον αρουραίοι τοποθετήθηκαν στο «Πάρκο Αρουραίων», για να διαπιστωθεί, αν θα συνέχιζαν τη χρήση μορφίνης. Στην αρχή, οι αρουραίοι εκδήλωσαν σπασμούς στο πλαίσιο ενός στερητικού συνδρόμου, αλλά γρήγορα σταμάτησαν να πίνουν μορφίνη. Το κοινωνικό περιβάλλον συνέβαλε αποφασιστικά στην απεξάρτησή τους.

Συμπερασματικά, οι βιολογικές έρευνες μελετούν μία πλευρά αιτιολογίας της εξάρτησης, διότι εστιάζουν μόνο στη δράση των ψυχοτρόπων ουσιών στους νευροδιαβιβαστές. Ωστόσο, η εξάρτηση οφείλεται τόσο σε νευροβιολογικούς όσο και σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Παράγοντες κοινωνικοποίησης, όπως η οικογένεια, οι συνομήλικοι, το σχολικό περιβάλλον, επιδρούν στη σκέψη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά των ατόμων και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προσωπική εξέλιξη. Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, επειδή ασκούν μεγάλη επιρροή στη ζωή του ανθρώπου, μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην απεξάρτηση του εξαρτημένου ατόμου. Όταν η χρήση αντιμετωπίζεται ως ατομικό πρόβλημα, το εξαρτημένο άτομο αδυνατεί να αναγνωρίσει και να αλλάξει τον τρόπο ζωής και κοινωνικής ένταξής του.

Το ΚΕΘΕΑ από το 1987, ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, δημιουργεί θεραπευτικά προγράμματα ψυχοκοινωνικής προσέγγισης για διαφορετικές ομάδες-στόχους. Το μοντέλο θεραπείας και απεξάρτησης που υιοθετεί το ΚΕΘΕΑ, έχει κυρίως κοινωνικό χαρακτήρα και βασίζεται στις έννοιες της αυτοβοήθειας και της αλληλεγγύης. Οι θεραπευτικές κοινότητες, όπως και οι ομάδες θεραπείας, βοηθούν το άτομο να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να επαναπροσδιορίσει τις κοινωνικές του σχέσεις. Τα προγράμματα του ΚΕΘΕΑ, αντιμετωπίζοντας ολοκληρωμένα και χωρίς τη χορήγηση υποκαταστάτων το πρόβλημα της χρήσης και της εξάρτησης, προϋποθέτουν τη συμμετοχή της οικογένειας και της κοινωνίας.

 

 

Πηγές

Alexander, B., The globalization of addiction: A study in poverty of the spirit, Oxford University Press, Oxford 2015.

Hari, J., Chasing the scream: The first and last days of the war on drugs, Bloomsbury Publishing PLC, New York 2015.

McNamee, S., «Radical presence: Alternatives to the therapeutic state» στοEuropean Journal of Psychotherapy & Counselling, Vol. 17, No. 4, pp. 373 – 383, 2015.

Πουλόπουλος, Χ., Εξαρτήσεις: οι θεραπευτικές κοινότητες, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2005.

https://www.kethea.gr/

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Διαβάστε ακόμη

Γ’ Εθνική: Νίκησε ο Φοίνικας Ν. Επιδαύρου, έχασαν Παναργειακός και Ερμιονίδα

Μία νίκη και δύο ήττες ήταν η συγκομιδή των ομάδων της Αργολίδας την 4η αγωνιστική στον 4ο όμιλο της Γ΄Εθνικής. Ο Φοίνικας Νέας Επιδαύρου νίκησε...

Άργος: Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου για Έλληνες Εβραίους, Πόντιους, Μικρασιάτες

Τα αποκαλυπτήρια μνημείου, αφιερωμένου στους Έλληνες θύματα του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος, της Γενοκτονίας των Ποντίων και της Μικρασιατικής Καταστροφής, έγιναν την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου, στην...

Το βιβλίο των Κόνδη-Olivier παρουσιάστηκε στη Δημόσια Βιβλιοθήκη “Ο Παλαμήδης”

Με την παρουσία πλήθους κόσμου (ο οποίος δεν χώρεσε στην κεντρική αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ναυπλίου "Ο Παλαμήδης"), έγινε το βράδυ του Σαββάτου 3...

Γ’ Εθνική: Νίκησε ο Φοίνικας Ν. Επιδαύρου, έχασαν Παναργειακός και Ερμιονίδα

Μία νίκη και δύο ήττες ήταν η συγκομιδή των ομάδων της Αργολίδας την 4η αγωνιστική στον 4ο όμιλο της Γ΄Εθνικής. Ο Φοίνικας Νέας Επιδαύρου νίκησε...

Άργος: Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου για Έλληνες Εβραίους, Πόντιους, Μικρασιάτες

Τα αποκαλυπτήρια μνημείου, αφιερωμένου στους Έλληνες θύματα του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος, της Γενοκτονίας των Ποντίων και της Μικρασιατικής Καταστροφής, έγιναν την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου, στην...

Το βιβλίο των Κόνδη-Olivier παρουσιάστηκε στη Δημόσια Βιβλιοθήκη “Ο Παλαμήδης”

Με την παρουσία πλήθους κόσμου (ο οποίος δεν χώρεσε στην κεντρική αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ναυπλίου "Ο Παλαμήδης"), έγινε το βράδυ του Σαββάτου 3...

Με μεγάλη συμμετοχή η ημερίδα του Νοσοκομείου Αργολίδας για τον καρκίνο του μαστού

Με μεγάλη συμμετοχή έγινε το απόγευμα του Σαββάτου στο ξενοδοχείο "Αμαλία" στο Ναύπλιο, η ημερίδα του Γενικού Νοσοκομείου Αργολίδας-Νοσηλευτικής Μονάδας Άργους με θέμα: "Νεότερα...

Η ταραχώδης ζωή και ο μαρτυρικός θάνατος του Αγίου Αγγελή του Αργείου

Στις 3 Δεκεμβρίου η Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη του Νεομάρτυρα Αγίου Αγγελή του Αργείου. Ενός ανθρώπου του οποίου η ζωή δεν ενδείκνυται προς μίμηση...

Οι οθωμανικές κρήνες του Ναυπλίου και οι επιγραφές τους (επιμέλεια: Μ. Βασιλείου)

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΡΗΝΩΝ ΑΠΟ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ ΩΣ  ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΗ ΚΑΙ ΙΕΡΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΟΠΩΣ ΑΠΟΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΣΩΖΟΜΕΝΩΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΩΝ ΚΡΗΝΩΝ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ Κρήνη ονομάζεται η κατασκευή ύδρευσης που...

Πρόσφατα θέματα

Πρόσφατα θέματα

Παράσταση με τον Δημήτρη Φραγκιόγλου στις Αγροτικές Φυλακές Τίρυνθας

Τα δύο εξαιρετικά μονόπρακτα του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα Ιάκωβου...

Τα αποτελέσματα και οι βαθμολογίες στα τοπικά ποδοσφαίρου της Αργολίδας

Φωτογραφία από το γκολ στον αγώνα Αργοναύτη Νέας Κίου-Ερμή...

Δωρεάν μεταφορά σε συλλαλητήριο στην Πάτρα με το Σύλλογο Πολιτικών Συνταξιούχων Άργους

Την Παρασκευή 9 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στην Πάτρα, ώρα...

Πωλείται αγροτεμάχιο-οικόπεδο 4 στρεμμάτων, οικοδομήσιμο, στο Ανυφί Μιδέας

Πωλείται αγροτεμάχιο-οικόπεδο 4 στρεμμάτων, οικοδομήσιμο, στην περιοχή Ανυφί Μιδέας....