Επίδαυρος: Ο γενέθλιος τόπος του ελληνικού συνταγματισμού (του Γιώργου Γαλανόπουλου)

του Γιώργου Γαλανόπουλου, δικηγόρου, υπ. διδάκτορα Συνταγματικού Δικαίου ΕΚΠΑ

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου 2021 στην Πλατεία της Α’ Εθνοσυνέλευσης στη Νέα Επίδαυρο η εκδήλωση του Δήμου με θέμα «Το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα της Επιδαύρου».

Ομιλητές της επετειακής αυτής εκδήλωσης ήταν οι διακεκριμένοι καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου, κ.κ. Σπύρος Βλαχόπουλος και Ξενοφών Κοντιάδης, οι οποίοι ανέδειξαν με τις εισηγήσεις τους τόσο τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του πρώτου καταστατικού χάρτη της χώρας όσο και τις ιστορικές και πολιτικές συνθήκες υπό τις οποίες διαμορφώθηκε.

Το Σύνταγμα της Επιδαύρου, ή ορθότερα το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Επιδαύρου», όπως ονομάστηκε για να μην προκαλέσει την αντίδραση των ευρωπαϊκών μοναρχιών και της Ιεράς Συμμαχίας, δεν δημιουργήθηκε εική και ως έτυχε. Η επιρροή των μεγάλων επαναστάσεων του 18ου αιώνα υπήρξε καθοριστική. Το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (1787), η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Πολίτη (1791), η Γαλλική Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1789) καθώς και τα τρία Γαλλικά Συντάγματα του 1791, του 1793 και του 1795εν πολλοίς «μετακένωσαν»το πνεύμα του διαφωτισμού, του φιλελευθερισμού και του συνταγματισμού. Εξίσου σημαντικά κείμενα, όπως το Σχέδιο Συντάγματος του Ρήγα Φεραίου και η Ελληνική Νομαρχία του Ανωνύμου Έλληνος, ταλεγόμενα «τοπικά» Πολιτεύματα, δηλαδή ο Οργανισμός της Γερουσίας της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος, η Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος και ο Οργανισμός της Πελοποννησιακής Γερουσίας, συντέλεσαν ουσιωδώς μέσα από μία μακρά περίοδο ιστορικής ζύμωσης στη διαμόρφωση της συνταγματικής σκέψης των επαναστατημένων Ελλήνων.

Όπως άλλωστε αναφέρεται και στην περίφημη Διακήρυξη της Εθνικής Συνελεύσεως (Επίδαυρος, 15 Ιανουαρίου 1822) «ὅτε αἱ ἐναντίαι περιστάσεις ἤρχισαν νὰ ἐξομαλίζωνται, ἀπεφασίσαμεν ἢ μᾶλλον ἠναγκάσθημεν νὰ ὀργανίσωμεν καὶ Σύνταγμα πολιτικὸν τῆς Ἑλλάδος· καὶ πρῶτον μὲ νκατὰ μέρος, οἷον τὸ τῆς Ἀνατολικῆς Χέρσου Ἑλλάδος, τὸ τῆ ςΔυτικῆς Χέρσου Ἑλλάδος, τὸτῆς Πελοποννήσου, τὸτῶν νήσων κ.τ.λ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦτα ἀπέβλεπαν μᾶλλον τὰς μερικωτέρας σχέσεις, καθ’ ἂς ἑκάστη τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν καὶ νήσων ὤφειλε νὰ διαταχθῇ καὶ διοικηθῇ, διὰ τοῦτο ἦτον ἀνάγκη πᾶσα ἑπομένως νὰ γενῇ καὶ ἓν ἄλλο γενικὸν προσωρινὸν πολίτευμα εἰςὅλατὰ πράγματα καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐσωτερικὰς καὶ ἐξωτερικὰς σχέσεις τῆ ςἙλλάδος ἐπεκτεινόμενον. Πρὸς τούτου τὴν κατασκευὴν κα ὶσύνταξιν αἱ κατὰ μέρος ἐπαρχίαι καὶ νῆσοι ἔπεμψαντοὺς πληρεξουσίους παραστάτας των· οὗτοι λοιπὸν ἐν Ἐθνικῇ Συνελεύσει σκεφθέντες καὶ μελετήσαντες ἱκανῶς περὶτῶν κοινῶν πραγμάτων, ὠργάνισαν μίαν προσωρινὴν Διοίκησιν, καθ’ ἢν ἡ Ἑλλὰς ἅπασα μέλλει νὰ κυβερνηθῇ ἐφεξῆς. Ταύτην, καὶ ἁπλῶς μὲν ὡς ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ δικαίου καὶ τῶν ὀρθῶν νόμων ἐστηριγμένην, καὶ ἐν μέρει δὲ καθὸ ὠργανισμένην κοινὴ τῶν Ἑλλήνων γνώμη, ὀφείλουσιν ὅλοι οἱ λαοὶ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀναγνωρίζωσι μόνην ἔννομον καὶ ἐθνικὴν διοίκησιν, ἀναλόγως προσφερόμενοι».

Το Σύνταγμα της Επιδαύρου περιείχε ορισμένες διατάξεις σχετικές με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ιδιοκτησία, τιμή, ασφάλεια, θρησκευτική ελευθερία κ.α.). Αναφορικά με το οργανωτικό μέρος, καθιέρωνε την αντιπροσωπευτική αρχή καθώς επίσης και την αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Η «Διοίκησις» ήταν ανατεθειμένη σε δύο όργανα, το «Βουλευτικό» και το «Εκτελεστικό», ενώ τη δικαστική εξουσία ασκούσαν τα «Κριτήρια» (Δικαστήρια). Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ακριβώς η απουσία ενός μονοπρόσωπου οργάνου που να ασκεί καθήκοντα αρχηγού του κράτους και αρχηγού της εκτελεστικής εξουσίας. Τούτο επεξηγεί γλαφυρά στις σημειώσεις του επί του Συντάγματος της Επιδαύρου ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οποίος τάσσεται αναφανδόν υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Κατά τον Έλληνα διαφωτιστή «ἡ πολιτεία τῆς Ἐλλάδος βασιλέα δὲνἔχει, οὐδὲ δύναται νὰ ἔχῃ, μὴν ἔχουσα ἱκανὴν χρηματικὴν δύναμιν νὰ τρέφῃ βασιλικὴν αὐλήν» (Α. Κοραής, Σημειώσεις εις το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος, Εισαγωγή – Επιμέλεια Π. Κιτρομηλίδη, 2018, 159).

Το Σύνταγμα της Επιδαύρου, ως προϊόν της ιστορίας, λειτούργησε κυρίως παιδαγωγικά στη συνείδηση των Ελλήνων.Παρά το γεγονός ότι δεν εφαρμόστηκε στην ολότητά του, δεν έπαψε να αποτελεί μία σπουδαία πολιτισμική κατάκτηση που σημάδεψε εν τη γενέσει του το νεότερο ελληνικό κράτος. Το προοίμιο του Συντάγματος της Επιδαύρου συνοψίζει με τον πιο εμβληματικότρόπο την ανάγκη δημιουργίας μίας ανεξάρτητης και συντεταγμένης πολιτείας αφήνοντας ανεξίτηλο το ιδεολογικό στίγμα της Παλιγγενεσίας: «Το Ελληνικόν Έθνος, το υπό την φρικώδη Οθωμανικήν δυναστείαν μη δυνάμενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας, κηρύττει σήμερον διά των νομίμων παραστατών του, εις Εθνικήν, συνηγμένων Συνέλευσιν, ενώπιον Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν…».

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Διαβάστε ακόμη

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο “Φίλοι Δημοτικού Ωδείου Άργους”

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο "Φίλοι Δημοτικού Ωδείου Άργους" Ο Σύλλογος «Φίλοι του Δημοτικού Ωδείου Άργους» και η Μικτή Χορωδία Ενηλίκων του Συλλόγου ...

Επιχείρηση διάσωσης τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας

Διάσωση τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας Περιπετειώδης ήταν η πεζοπορία τριών ατόμων στο όρος Αρτεμίσιο στην Αργολίδα, το απόγευμα της Τρίτης 28 Μαΐου. Σε περιοχή πάνω...

Γενική Συνέλευση Παναργειακού: Ξεκίνησε η συγκρότηση ΠΑΕ, το νέο ΔΣ του ερασιτέχνη

Γενική Συνέλευση Παναργειακού: συγκρότηση ΠΑΕ Πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας 27/5 στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Αργολίδας η Τακτική Γενική Συνέλευση του Παναργειακού, η οποία περιελάμβανε: •...

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο “Φίλοι Δημοτικού Ωδείου Άργους”

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο "Φίλοι Δημοτικού Ωδείου Άργους" Ο Σύλλογος «Φίλοι του Δημοτικού Ωδείου Άργους» και η Μικτή Χορωδία Ενηλίκων του Συλλόγου ...

Επιχείρηση διάσωσης τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας

Διάσωση τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας Περιπετειώδης ήταν η πεζοπορία τριών ατόμων στο όρος Αρτεμίσιο στην Αργολίδα, το απόγευμα της Τρίτης 28 Μαΐου. Σε περιοχή πάνω...

Γενική Συνέλευση Παναργειακού: Ξεκίνησε η συγκρότηση ΠΑΕ, το νέο ΔΣ του ερασιτέχνη

Γενική Συνέλευση Παναργειακού: συγκρότηση ΠΑΕ Πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας 27/5 στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Αργολίδας η Τακτική Γενική Συνέλευση του Παναργειακού, η οποία περιελάμβανε: •...

Δήμος Άργους-Μυκηνών: “Βάζουμε τέρμα στην αναρχία στη λαϊκή αγορά”

Ανακοίνωση του Δήμου Άργους-Μυκηνών Ο Δήμος Άργους-Μυκηνών έχει έτοιμο το νέο κανονισμό λαϊκής αγοράς όπου σε αυτόν αποτυπώνονται όλα όσα είχαμε υποσχεθεί στους δημότες προεκλογικά. ...

Δήμος Άργους-Μυκηνών: “Βάζουμε τέρμα στην αναρχία στη λαϊκή αγορά”

Ανακοίνωση του Δήμου Άργους-Μυκηνών Ο Δήμος Άργους-Μυκηνών έχει έτοιμο το νέο κανονισμό λαϊκής αγοράς όπου σε αυτόν αποτυπώνονται όλα όσα είχαμε υποσχεθεί στους δημότες προεκλογικά. ...

Ναύπλιο: Παρουσιάστηκαν τα “Χνάρια Θεάτρου” του Κυριάκου Σάμιου

Ναύπλιο: Παρουσιάστηκαν τα "Χνάρια Θεάτρου" του Κυριάκου Σάμιου Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο: Γιάννης Γαλανόπουλος Παρουσιάστηκε το βράδυ της Δευτέρας 27/5, το βιβλίο του φίλου Κυριάκου Σάμιου "Χνάρια...

Σώστε τη Λέρνα (γράφει ο Χρήστος Πιτερός)

Σώστε τη Λέρνα (γράφει ο Χρήστος Πιτερός) «Ποιος σκότωσε το μύθο του Ηρακλή και στέρεψε τις πηγές της Λέρνας;» Έχει καταντήσει συνηθισμένο πλέον φαινόμενο τα τελευταία...

Πρόσφατα θέματα

Πρόσφατα θέματα

29 Μαΐου: Ποιοι γιορτάζουν – Κάποια γεγονότα σαν σήμερα

29 Μαΐου: γεγονότα σαν σήμερα Εικόνες: H Άλωση της Κωνσταντινούπολης,...

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο “Φίλοι Δημοτικού Ωδείου Άργους”

Παράσταση από 70 άτομα από το σύλλογο "Φίλοι Δημοτικού...

Επιχείρηση διάσωσης τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας

Διάσωση τραυματισμένης γυναίκας στο Αρτεμίσιο Αργολίδας Περιπετειώδης ήταν η πεζοπορία...

Συμμετοχή του Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Τίρυνθας στο φεστιβάλ “Κερνάμε Ελλάδα”

φεστιβάλ "Κερνάμε Ελλάδα" Ένα ξεχωριστό περίπτερο που πραγματικά συγκίνησε και...

Το Σωματείο Ιδ. Υπαλλήλων Αργολίδας για τη συνάντηση στο Ναύπλιο για τον Τουρισμό

συνάντηση στο Ναύπλιο για τον Τουρισμό Ανακοίνωση του Σωματείου Ιδιωτικών...

Δήμος Ναυπλιέων: Συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη για τις Πανελλαδικές

Πανελλαδικές Εξετάσεις από το Δήμο Ναυπλιέων Σύμφωνα με τον δήμαρχο...

“Γιορτή του Μάη και του Κερασιού” στον Πλάτανο Κυνουρίας

Ο Πολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Πλατάνου Κυνουρίας διοργανώνει το...