Γράφει ο Κωνσταντίνος Τζιαμπάσης,
αρχαιολόγος και επιστημονικός συνεργάτης στο University of Naples
«Το καλό μουσείο», έγραφε ο Stephen Well, ένας από τους πιο σημαντικούς μελετητές των μουσείων, «ελπίζει ότι θα έχει θετική επίδραση στην ζωή των ανθρώπων. Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου είναι μια σφαιρική αντίληψη στην επικοινωνιακή διάσταση του σύγχρονου μουσείου καθώς και των τρόπων υλοποίησης της».
Αυτή είναι ίσως η απάντηση στο ερώτημα «Το μέλλον των Μουσείων. Αναστοχασμός και Επανεκίνηση» που έχει θέσει το Ελληνικό τμήμα του ICOM για την σημερινή Διεθνή ημέρα των Μουσείων.
Σε μια ιδιαίτερα σημαντική καμπή για την κοινωνία μας, τα μουσεία καλούνται να γίνουν πρωτοπόροι στη νέα εποχή, να ενδυναμώσουν τον ουσιαστικό πολιτιστικό και κοινωνικό τους ρόλο και να επιβεβαιώσουν με αποφασιστικό τρόπο την καθοριστική συμβολή τους στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος. Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, η δημιουργική δύναμη των μουσείων μπορεί να αποτελέσει μοχλό επανεκκίνησης και αλλαγής στην μετά-Covid εποχή.
Για την σημερινή Διεθνή ημέρα θα θέλαμε να παρουσιάσουμε τρία μοναδικά μουσειακά αντικείμενα που προέρχονται από τις Μυκήνες και φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και στο παρελθόν έχουμε παρουσιάσει στην έντυπη εφημερίδα «Tα Αργολικά» το 2010 και 2011, στην στήλη «Μια νύχτα στο μουσείο».
- Επιτύμβια στήλη από τον Α’ Ταφικό Κύκλο (εικ.2)
Τον Νοέμβριο του 1876 ο Heinrich Schliemann ερευνά πέντε από τους έξι τάφους του Α’ Ταφικού Κύκλου των Μυκηνών, ο έκτος ερευνήθηκε από τον Π.Σταματάκη το 1877. Μολονότι οι ταφές, όπως αποδείχτηκε αργότερα, δεν είχαν καμία σχέση με τους ομηρικούς ήρωες που περιγράφονται στις επιστολές του, αλλά ανήκαν σε άρχοντες που είχαν ζήσει πολλούς αιώνες πριν, οι ανασκαφές του Schliemann εγκαινίασαν την σημαντική εποχή των ανασκαφών στις Μυκήνες και της Μυκηναϊκής Αρχαιολογίας. Οι τάφοι του Ταφικού Κύκλου Α περιείχαν 19 ταφές, μοιρασμένες σε έξι λάκκους αριθμημένους από το Ι έως το VI. Η εικονιζόμενη στήλη(εικ.2: επιτύμβια στήλη από πωρόλιθο), διαιρείται σε τρεις επάλληλες ζώνες. Η άνω και η κάτω διακοσμούνταν από σπείρες που πιθανόν να ήταν σύμβολα αιωνιότητας. Η μεσαία ζώνη εικονίζει ένα επεισόδιο αρματοδρομίας που γινόταν προς τιμή του νεκρού, όπως περιγράφεται στην Ιλιάδα. Το σχέδιο είναι υποτυπώδες αλλά αρκετά δυναμικό και σίγουρα αποτελεί έκφραση τοπικού τεχνίτη. (Τα Αργολικά, Μια νύκτα στο Μουσείο, 7.10.2010)
- Ο Κρατήρας των «Πολεμιστών» (Εικ.3)
Από τον Ταφικό Κύκλο Α της ακρόπολης των Μυκηνών ο Heinrich Schliemann ανακάλυψε και τα κομμάτια από έναν μεγάλο κεραμικό κρατήρα, ενός αγγείου με ευρύ στόμιο κατάλληλο για την μείξη του κρασιού. Ο κρατήρας με φιγούρες πολεμιστών, ονομάστηκε εύλογα «Κρατήρας των Πολεμιστών» και χρονολογείται γύρω στα 1200π.Χ. Στη μία εικονίζονται έξι πολεμιστές που βαδίζουν προς τα δεξιά, ντυμένοι και οπλισμένοι ομοιόμορφα. Φορούν κοντό χιτώνα με μακριά μανίκια, θώρακα που φθάνει μέχρι τη μέση και πλεκτά υποδήματα. Ο οπλισμός τους αποτελείται από περικεφαλαία με κέρατα και λοφίο, μεγάλη ημικυκλική ασπίδα, περικνημίδες και μακρύ δόρυ με φυλλόσχημη λόγχη , από όπου κρέμεται σάκκος με προμήθειες. Στο αριστερό άκρο της παράστασης εικονίζεται όρθια γυναικεία μορφή με τα χέρια υψωμένα σε ένδειξη πένθους ή αποχαιρετισμού. Στην άλλη όψη του αγγείου εικονίζονται πέντε πολεμιστές με παρόμοια ενδυμασία, αλλά με διαφορετική περικεφαλαία. Οι λαβές φέρουν ανάγλυφη ταυροκεφαλή στο κέντρο, που πλαισιώνεται από ζεύγος γραπτών πτηνών. Αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του εικονιστικού ρυθμού και έκφραση αφηγηματικής διακόσμησης. (Τα Αργολικά, Μια νύκτα στο Μουσείο 15.11.2010)
- Εγχειρίδιο με σκηνές κυνηγίου (Εικ.4)
Ένα άλλο αριστούργημα της μυκηναϊκής τέχνης που προέρχεται επίσης από τον Ταφικό Κύκλο Α είναι το εγχειρίδιο με σκηνή κυνηγιού μέσα στον πλούσιο τάφο IV πιθανόν ενός νέου ευγενούς. Η λεπίδα είναι χάλκινη, με τέσσερα χρυσά καρφιά στη λαβή. Στη μία όψη απεικονίζεται κυνήγι λιονταριού από ομάδα ανδρών, οπλισμένων με ολόσωμες ασπίδες, ορθογώνιες ή οκτώσχημες, ακόντια και τόξα, και στην άλλη εικονίζεται λιοντάρι που καταδιώκει ζαρκάδια. Το εγχειρίδιο χρονολογείται από το τέλος του 16ου αι. έως τον 14ο αι. π.Χ., η τεχνική του εμφανίζεται στην Πελοπόννησο και περιορίζεται στη διακόσμηση μικρού αριθμού εγχειριδίων και αγγείων, τα οποία είχαν τοποθετηθεί ως κτερίσματα σε τάφους ευγενών. (Τα Αργολικά, Μια νύκτα στο Μουσείο, 14.06.11)
Μια επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αρκεί για να θαυμάσουμε αυτούς και άλλους πολύτιμους θησαυρούς από την περιοχή της Αργολίδας αλλά και να αναζητήσουμε παράλληλα τους θησαυρούς στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Μυκηνών.
